مسائلى از فقه شيعه ( فارسي ) — صفحة 372

مساهمون: السيد محمد علي الأبطحي

ص٣٧٢

يازدهم : اگر فروشنده نتواند جنسي را كه فروخته تحويل دهد ، مثلا اسبى را كه فروخته فرار كند كه در اين صورت مشترى مىتواند معامله را بهم بزند ، وآن را ( خيار تعذر تسليم ) گويند . دوازدهم : اگر فروشنده مال خود را كه جدا است با مال شخص ديگرى بفروشد وآن شخص معامله را اجازه نكند ، خريدار مىتواند پول آن را از فروشنده بگيرد ، يا أصل معامله را فسخ نمايد ، واين را ( خيار تبعض صفقه ) گويند . واحكام اينها در مسائل آينده بيان مىشود . ( مسأله 2057 ) : خريدارى كه قيمت جنس را نمىدانسته ، يا هنگام معامله غفلت كرده وجنس را گرانتر از قيمت معمولى آن خريده است ، اگر به قدرى گران خريده كه مردم أو را مغبون مىدانند ، مىتواند معامله را بهم بزند ، ونيز اگر فروشنده قيمت جنس را نمىدانسته ، يا هنگام معامله غفلت كرده وجنس را ارزانتر از قيمت آن فروخته است ، چنانچه مردم أو را مغبون مىدانند ، مىتواند معامله را بهم بزند . ( مسأله 2058 ) : در معامله بيع شرط كه مثلا خانه صد هزار تومانى را به پنجاه هزار تومان مىفروشند وقرار مىگذارند كه اگر فروشنده سر مدت پول را بدهد بتواند معامله را بهم بزند ، چنانچه خريدار وفروشنده قصد خريد وفروش داشته باشند معامله صحيح است . ( مسأله 2059 ) : در معامله بيع شرط گرچه فروشنده اطمينان دارد كه هر گاه سر مدت پول را ندهد ، خريدار ملك را به أو مىدهد معامله صحيح است ولى اگر سر مدت پول را ندهد حق ندارد ملك را از خريدار مطالبه كند ، واگر خريدار بميرد نمىتواند ملك را از ورثه أو مطالبه نمايد . ( مسأله 2060 ) : اگر جنس اعلا را با جنس پست مخلوط نمايد - مانند مخلوط كردن چاى اعلا با چاى پست - ، چنانچه مشترى هنگام معامله اين كيفيت را نمىدانسته مىتواند معامله را بهم بزند . ( مسأله 2061 ) : اگر خريدار بفهمد مالي را كه به طور معين خريده عيبى دارد مثلا حيواني را بخرد وبفهمد كه يك چشم آن كور است ، چنانچه آن عيب پيش از