مصنفات جالينوس
جالينوس را مصنفات زيادى است و آنچه را من يادداشت مىكنم ، كتابهائى است كه در دست مردم و آنهائى هستند كه حنين بن اسحاق عبادى و ديگران آنها را به عربى ترجمهء نمودهاند و هدف و غرض او در هر كتاب معلوم و روشن است . من جمله :
1 ) « كتاب بينكس « 1 » » ( فهرست ) ، مقصود جالينوس در اين كتاب وصف كتابهائى است كه تأليف و تصنيف نموده است . در ضمن هريك از كتب غرض خود را در تأليف آن و آنكه محرك او در تصنيف آنچه بوده و براى چه شخص نوشته و در موقع تصنيف آن چند ساله بوده است ، مىباشد . اين كتاب در دو مقاله است :
مقاله اول فهرست كتابهاى طبى و مقاله دوم در بيان كتابهاى منطقى و فلسفى و نحو و علم بلاغت مىباشد ؛
2 ) « كتابى است در بيان ترتيب خواندن كتابهايش » - اين كتاب در يك مقاله و غرض او در اين كتاب آن است كه به متعلمين ياد دهد ، كتابهاى او را به چه ترتيب بايد بخوانند ، بدين معنى فلان كتاب را بايد اول و كتاب ديگر را بعد از آن الى آخر قرائت كنند و آنكه كتاب را بايد از اول تا به آخر با دقت مطالعه نمايند ؛
3 ) « كتاب الفرق » كه مشتمل بر يك مقاله است ؛
جالينوس گفت : هركس بخواهد تحصيل علم طب كند ، بايد اول آن را بخواند و مقصودش در اين كتاب آنست كه اول هريك از فرق علمى و صاحبان تجربه و اصحاب قياس و حيل را در اثبات مدعاى خود و دلائل هريك از فرق و رد بر مخالفين آنها را نيز نقل نموده و نظر خود را بيان داشته كه چگونه بايد بين حق و باطل حكم و قضاوت نمود . جالينوس اين كتاب را در سى سالگى يعنى در بحبوحهء جوانى خود ، كه براى مرتبهء اول بروميه وارد شده نوشته است ؛
4 ) « كتاب الصناعة الصغيره » كه در يك مقاله است -
هامش
( 1 ) -. Pinex