داشته باشد كه حرفش را گوش فرا دهند و بشنوند صلاحيت استجابت و پذيرفتن حرف او نيز هست . و نيز كسى كه بسخنش اعتنا نشود چنانست كه سخنش را نشنيدهاند . فَنادَتْهُ الْمَلائِكَةُ : ( فرشتگان ندايش دادند ) . گويند منادى جبرئيل بوده در اين صورت ملائكه يعنى جنس ملائكه و مراد اينست كه ندا از طرف جنس فرشته و ملائكه بود . و نيز گفتهاند دستهاى از فرشتگان او را ندا دادند . وَ هُوَ قائِمٌ يُصَلِّي فِي الْمِحْرابِ : يعنى در مسجد و يا در محراب مسجد نماز ميخواند . أَنَّ اللَّهَ يُبَشِّرُكَ بِيَحْيى : خداوند يحيى را قبل از ولادت به اين اسم ناميد و در اينكه چرا اين اسم را بر او نهادهاند اقوالى است : 1 - زيرا خداوند رحم نازاى مادر را به او زنده و احياء كرد . ( از ابن عباس ) . 2 - خداوند او را بايمان زنده كرد . ( از قتاده ) . 3 - قلبش را به نبوت احيا كرد . مُصَدِّقاً بِكَلِمَةٍ مِنَ اللَّهِ : يعنى تصديق كننده بود عيسى را و اين معنى را همه اهل تفسير و تأويل قبول دارند مگر ابى عبيده كه گويد مراد اينست كه مصدق كتاب خدا بود و كلمه بمعنى كتاب آمده چنان كه مرسوم است گويند كلمه فلان كس را انشاء كردم يعنى قصيده او را و مسيح را كلمه خدا گويند چون بى پدر و از كلام الهى ( كن - فيكون ) بوجود آمده و بعضى گفته چون مردم به او هدايت يافتهاند كلمة اللَّه ناميده شده هم چنان كه مردم بكلام خدا هدايت شدهاند و نيز همانطور كه روح اللَّه ناميده شده كه مردم در دين بواسطه او احياء گشتهاند چنان كه به روح خود حيات يافتهاند . و يحيى 6 ماه از عيسى بزرگتر بود و نبوت وى را تصديق كرد و اول مصدق او بود و شهادت داد كه عيسى كلمه و روح خداست . و اين خود يكى از معجزات عيسى و قويترين اسباب نشر و ظهور نبوت او بود
ترجمه تفسير مجمع البيان (فارسى)ج ۴ — صفحه 56
پدیدآورندگان: الشيخ الطبرسي
ص۵۶