مراد اينست كه اين سخنان گفتند تا مؤمنان را از جهاد باز دارند و نتوانستند و مؤمنان به جنگ رفته غنيمت و فتح نصيبشان شد و اين امر موجب حسرت آنها گرديد . و گفتهاند معنى آيه اينست كه همچون اين كفار مباشيد و اينسخنان مگوييد كه خداوند اين حرفها را موجب الزام حسرت و حزن در قلوب ايشان قرار دهد چون آنچه گمان ميكردند خلاف در آمد و بآرزويشان نرسيدند و عزت پيروزى و غنيمت را نيز از دست دادند . وَ اللَّهُ يُحْيِي وَ يُمِيتُ - يعنى خداست كه در سفر و حضر ميميراند و اجلى را كه او مقدر كرده كس نتواند بتأخير اندازد و يا جلو آرد و هيچكس نتواند قضا و قدر او را بگرداند . اين جمله مردم را از تخلف از جهاد بواسطه ترس از قتل باز ميدارد زيرا زنده كردن و ميراندن بدست خداست . وَ اللَّهُ بِما تَعْمَلُونَ بَصِيرٌ - يعنى خداوند بينا است باعمال شما و گفتهاند يعنى داناست و اين جمله متضمن ترغيب بر اطاعت و ترساندن از معصيت خداست . سپس خداوند مسلمين را بر جهاد تحريك و تشويق مىكند و ميفرمايد كه شهادت در راه خدا از اموال و ثروت اينجهان بهتر است كه : وَ لَئِنْ قُتِلْتُمْ - اى مؤمنان اگر كشته شويد . فِي سَبِيلِ اللَّهِ - يعنى در جهاد . أَوْ مُتُّمْ - يا در راهى كه به جهاد با كفار ميرويد بميريد مستحق خواهيد شد . لَمَغْفِرَةٌ مِنَ اللَّهِ وَ رَحْمَةٌ - مغفرت خدا يعنى گذشت او از گناهان شما و رحمت او را يعنى ثواب و بهشت را و اينها . خَيْرٌ مِمَّا يَجْمَعُونَ - بهتر است از اموال و مقاصد دنيايى : اين قسمت متضمن تسليت بر مؤمنان است در مصيباتى كه در راه خدا ديدهاند و نيز تقويت دلها و آسان كردن مرگ و شهادتست برايشان . وَ لَئِنْ مُتُّمْ أَوْ قُتِلْتُمْ لَإِلَى اللَّهِ تُحْشَرُونَ - يعنى چه بميريد و چه كشته شويد
ترجمه تفسير مجمع البيان (فارسى)ج ۴ — صفحه 310
پدیدآورندگان: الشيخ الطبرسي
ص۳۱۰