زبانهاى عربى ، فارسى و تركى به اين اثر اضافه نموده است . تمامى اين نسخه خطى با يك دست خط نوشته شده است و بنا به
شواهد موجود در كتاب اين اثر تنها بر اساس خواسته گردآورنده و بدون سفارش فرد ديگرى جمع آورى گرديده است . متن اصلى كتاب شامل :
. I
صفحات 1 - 28 شامل « گلشن راز » به نويسندگى سعدالدين محمود ابن امين الدين عبدالكريم شبسترى ( متوفى در سال 21 - 1320 ميلادى در تبريز ) عالم معروف صوفى مىباشد . وى نگارش گلشن راز را در سال 717 قمرى / 18 - 1317 ميلادى به پايان رساند كه بر اساس نظريه « وحدت وجود » علماى صوفيه نوشته شده است .
. II
صفحات 118 - 121 شامل كتاب عروض به نويسندگى شخصى به نام مطهر است . اين بخش شامل قوانين عروض در نظام شعرى زبان فارسى مىباشد . نويسنده از اشعار تركى خود به عنوان نمونه شعرى استفاده نموده است .
. III
صفحات 30 آ - 34 ب شامل « لمعات » به قلم شيخ فخرالدين ابراهيم بن شهريار عراقى ( 609 - 688 قمرى / 1212 - 1289 ميلادى ) است . اين منظومه درباره عشق عارفانه و مراحلى است كه اين عشق براى رسيدن به كمال مىگذراند . 6 نقد بر اين اثر نوشتهاند كه در اين ميان نقد « عبدالرحمان جامى » مشهورتر از ديگر نقدها مىباشد .
. IV
صفحات 35 - 37 شامل « تجارب الانسان » مىباشد . نويسنده اين اثر نامشخص است . اين نسخه رسالهاى نه چندان بزرگ درباره زيباشناسى به همراه توصيههاى عملى در خصوص دستيابى به موفقيت مىباشد .
تاريخ كتابت : زمان كتابت بخش اصلى نسخه ، سه دهه اول قرن پانزدهم ميلادى ، پس از سال 855 قمرى / 1451 ميلادى ؛ زمان كتابت مطالب تكميلى ، اواخر قرن شانزدهم - اوايل قرن هفدهم ميلادى مىباشد .
مكان كتابت : تركيه .
اطلاعات حاشيه و پشت نسخهاى : در صفحه 1 ب يادداشتى به زبان فارسى دربردارنده نام 16 شاعر فارسى گردآورى شده در اين مجموعه مىباشد .
سابقه نسخه : اين نسخه خطى توسط ژ . ل . روسو در سال 1819 ميلادى به انستيتو وارد شده است .
اندازه صفحه : 9 . 21 * 16 سانتيمتر ؛
تعداد برگها : 122 برگ ؛
تعداد سطور : 12 - 19 سطر در اشعار دو ستونى و 13 - 28 سطر در بخشهاى منثور ؛
اندازه متن : 16 * 6 . 9 لغايت 19 * 5 . 10 سانتيمتر در بخشهاى منظوم و 5 . 16 * 5 . 11 لغايت 5 . 19 * 13 سانتيمتر در بخشهاى منثور .
نوع كاغذ : كاغذ اروپايى با دو نوع درجه كيفيت ، [ كاغذ ] كهنه شامل صفحات 1 - 117 و كاغذ نو در صفحات 01 ، 118 - 121 مىباشد .
نوع جوهر : متن كتاب با جوهر سياه ، عناوين اشعار و اسامى شاعران با جوهر قرمز ( شنگرف ) نوشته شده است .
نوع خط : خط نستعليق درشت ، اما صفحات 114 - 116 خط نسخهء .
نوع جلد : صحافى شرقى ، مقوايى ، با عطف و روكش چرمى تيره رنگ .
( 977 ) 8 . شماره نسخه :
A 688 ( Nov . 139 )
نام كتاب : سفينه صائب
توضيح نام اثر : گردآورنده عنوان مشخصى براى اثر خود انتخاب ننموده است . به روايت ديگرى نام اين اثر « انتخاب بياض شعراى اساتذه » مىباشد .
نام گرد آورنده اثر : شاعر بزرگ فارسى قرن 17 ميلادى محمد على بن عبد الرحيم تبريزى اصفهانى ملقب به « صائب » ( 1010 - 1086 قمرى / 1601 - 1676 ميلادى ) مىباشد . وى از شاعران دربار شاه عباس دوم صفوى و صاحب چندين ديوان فارسى و يك ديوان به زبان [ تركى ] آذرى است .
تاريخ گردآورى اثر : دهه شصت قرن هفدهم ميلادى .
مكان گردآورى : هندوستان .
شرح اجمالى محتواى اثر : اين اثر شامل اشعارى از 800 شاعر فارسى و شامل 20000 الى 25000 بيت است كه در اين ميان 5000
بيت متعلق به خود شاعر مىباشد . اين نسخه ناقص و تنها شامل حدود 12500 بيت از 599 شاعر ايرانى ، هندى و آسياى ميانه به زبان فارسى مىباشد . اين نسخه همچنين شامل اشعار 59 شاعر معاصر پارسى مىباشد كه در اين ميان نويسنده ( صائب ) 55 شاعر معاصر زمان خود را از نزديك مىشناخته است . غزليات و قصايد اين مجموعه به صورت خلاصه اما رباعيات به صورت كامل آمده است « 1 » .
تاريخ كتابت : پيش از سال 1136 قمرى / اوت - سپتامبر 1724 ميلادى مىباشد .
مكان كتابت : هندوستان شمالى .
هامش
( 1 ) . فهرست نگار روس نام همه اين شاعران و تعداد ابيات مربوط به هر كدام را آورده است . ( ويراستار )