من خود به خط يكى از فضلا كه بر پشت برخى از آثار اين شيخ نوشته است ، توصيف او را به اين الفاظ يافتم : « الشيخ الامام العالم العامل العلام خاتم المجتهدين لسان الحكماء و المتكلمين فخر الفقهاء المتدينين نجم الملة و الحق و الدنيا و الدّين خضر بن الشيخ الاعظم شمس الدّين محمّد بن على الرازى الحبلرودى قدس اللّه روحه و جعل الجنة مثواه به حق محمّد و آله الطاهرين . »
مؤلف گويد ، از ظاهر اين عبارت پيداست كه پدرش از دانشمندان بوده است و حبلرودى ( به فتح حاء و سكون با و فتح لام و ضم راء ) منسوب به حبلرود است ، كه نام دهكدهء بزرگى ، از اعمال رى و واقع ميان مازندران و رى است .
نجم الدّين آثار چندى تأليف كرده ، و تأليفات او دائر ميان فن كلام و ديگر فنون است . از آثار او آنچه به مطالعهء من رسيده ، كتاب جامع الدرر فى شرح باب حادى عشر علامه حلى است كه شرح بزرگ و جامعى است و نيز شرح مختصرى بر باب حادى عشر نوشته است كه خلاصهاى از شرح كبير اوست و آن را مفتاح الغرر ناميده است و نسخهاى از آن نزد ما موجود است .
از آثار ديگر او التحقيق المبين فى شرح نهج المسترشدين علامه حلى است كه در سال 828 هجرى در حله از تأليف آن آسوده شد ، و سال خاتمه آن ، پس از آن بوده كه از شيراز ، از خدمت استادش سيد شمس الدّين عازم ، عتبات عاليات شده است و من يك نسخه از آن را در تبريز و ديگرى را در اردبيل مشاهده كردهام و تاريخ استنساخ آن ، نزديك به زمان تأليفش مىباشد و اين شرح ممزوج با متن بوده است .
رياض العلماء و حياض الفضلاء ( فارسي ) — صفحة 337
مساهمون: محمد باقر ساعدى
ص٣٣٧