Skip to main content

تحفه حكيم مؤمن يا تحفة المؤمنين ( فارسي ) — Page 232

Contributors:

P.232
مايل بزردى وباتندى وتلخى وقوتش تا ده سال باقيست در آخر دويم گرم وخشك ومسكن رياح غليظه ودرد پهلو وكمر ورحم وتهيگاه ومغص ومدر بول ومفتت حصاة وبا رطوبت فضليه وبغايت محرك باه وجهة خفقان وضيق النفس وسرفهء مزمن وتقوية اعضاى تناسل وفرزجهء أو با عسل وزعفران بعد از ظهر جهة أعانت حمل از مجربات ومصدع محرورين ومصلحش كشنيز وشربتش تا سه درهم وبدلش جوز بو ابوزن أو ونصف أو بهمن سرخست ونزد كردكان وتو درى سرخ بوزن أو وبرگش منقى زخمها والتيام دهندهء أو وضماد پوست أو با سركه جهة كوفتگى عضلات مفيد است لسان السبع نباتيست برگش دراز وأطراف أو مانند أره وصلب وسبز مايل به سفيدى وزردى وشاخهاى پراكنده وبقدر دو زرع وبر سر آن قبه مستدير وگلش بنفش وبيخ أو مربع وسياه وربيعى است در سيم گرم وخشك وطبيخ أو جهة حصاة كرده ومثانه وفرزجهء بيخش جهة گشودن حيض واخراج جنين نافعست لسان الكلب نزد بعضي لسان الحمل ونزد جمعى حماض صغير است ومذكور شد ونزد بعضي نبانيست برگش شبيه به برگ بار تنگ ودرازتر وباثقيعر وبسيار نرم واطرافش تند وساقش زيادة بر دو زرع وشعبهء أو بسيار وكره دار وباريك وگلش بنفش وتخمش باريك وأول تابستان ميرويد ومنتبش وحوالي آبهاست وبيخش سفيد وپر شعبه وشعبها مثل ريسمان باريك ومتشبك در أول كرم ودر دويم خشك وطبيخ أو بقدر يكرطل رافع سپرز وضمادش جهة التيام زخمهاى تازه وگوشت آوردن زخمهاى كهنه مؤثر است لسان نباتيست بالزوجه مسمى باذان الثور وبرگش عريض ومفروش بر زمين ومستدير ودر خشونت مثل برگ گاو زبان وساقى كه از ميان برگها ميرويد بقدر زرعى وبر سر أو كلى كحل وبوى أو مانند خيار وخام وپخته أو ماكولست ودر دويم سرد وتر جهة علل زبان حيوانات بغايت مؤثر ورافع خفقان وحرارة معده وامراض دهان وقلاع حاره است لن بلغة هندى ثوم است لسون بهندى سپستانست لسه بال بلغة ديلمى سلوى است لسيعه بلغة مغربى أو قيمويد است است لسوغوريون بلغة عبراني مرفه است لسان البحر سپيا است لسور لطيس لبلابست لصيقى اذان الدب نيز گويند وبرگش شبيه به برگ بار تنگ وكوچكتر ودرشت وساقش بسطبرى انگشت وزيادة بزرعدى وتخمش بقدر فندقى ونخودى وخار دار وبرجاميه مىچسبد ولصيقى از اين جهة گويند ودر تنكابن معروف بكاش است در آخر أول كرم وخشك ومحلل وجالى وطبيخ أو با عسل جهة سرفهء بارده وخشونت سينه وضمادش با روغن گلسرخ جهة ضربان وورم مقعد بغايت مفيد ومغزش مبهى وغسول أو سرخ كنندهء رخسار است لصف كبر است وبلغة مغربى اسم حرشف است لعبهء بربرى بيخيست شبيه بسورنجان وباريكتر ومانند سر پستان وتلخ وتند نو در مصر معروف تبرياق است وسورنجان را بعضي باين اسم مسمى دانسته‌اند در دويم كرم وخشك وبغايت مبهى است ومدر خون وحيض وبواسير وقاطع بلغم ومحلل رياح وجهة مفاصل وأمثال آن نافعست درازى جهة رفع سموم بيعديل دانسته ومداومت أو باعث سرخى رخسار واكثار أو مورث امراض حاره ومصدع ومصلحش كشنيز وقدر شربتش يك درهم وبدلش بوزن أو تو درى ومثل آن مغز كردكانست لعبه بيروح الصنم است لعبهء مره مسعجله است لعيت شقايق النعمانست لعل معبرى فيقهر است لعل معرب از لآل هندى واز ادويهء مستانقه است ودر كتاب أحجار قديم ذكر آن نشده ومؤلف منافع الأحجار ولباب الصناعة تصريح نموده اند كه از سيصد سال متجاوز است كه به سبب زلزلهء عظيم كوه بدخشان مهندم كشته لعل ظاهر شد واز جنس ياقوت وبا ستحكام رماني أو نيست وبجهة اختلاف مكان تكون بيعدليست چه قد ما ياقوت را باقسام مختلفه ذكر نموده اند وقسميرا در رنگ مانند آن تصريح كرده ودر منافع بحسب تجربه مثل ياقوت احمر ودر تفريح وتقوية دل وباصره قويتر از ياقوتست ومع هذا شرب أو حابس خون بواسير ورافع سموم ودر جميع علل سوداوى واعصاب قوى التأثير است وقدر شربتش از يكقيراط تا يكدانگ وبعضى ما نيمدرهم تجويز كرده اند لفاح اسم عربيست وبه فارسي سانپرك وآن ثمر پر وجست وبيخ لفاح عبارت از پر وج سريانى ومذكور خواهد شد قسم مادهء أو را برگش غريض ومفروش بر زمين شبيه به برگ كاهو واز آن كوچكتر مايل بسياهى وثقيل الرايحه وگلش سفيد وثمرش از زيتون بزرگتر وبسيار عفص وبعد از رسيدن با عطريت ومايل بشيرينى واو را لقاح الجن نامند وتخم أو شبيه بتخم سيب وبيخ أو دو سه عدد مىباشد منصل بهم ظاهرش سياه وباطن سفيد وپوست بيخ أو سطبر وشكل بيخ أو اندكى شباهت بصورت انسان دارد وليفها شبيه بموى كه با بيروح الصنم مىباشد با أو نيست وقسم نر أو را برگ أملس ومانند برگ چغندر وثمرش بقدر خيار وزرد وبيخش در سطبرى متوسط وصنفى از آن را سنبت مقاير ومواضع سايه دار وبرگش كم عرض ودر طول بقدر شبرى ومايل به سفيدى وبيساق وپى گل وثمر وپخش دراز وبسطبرى ابهام وسفيد واو قويترين اقسام است وقوتش تا چهار سال باقي وقويترين اجزا پوست بيخ لفاحست ومستعمل از آن عصاره وآب سايل أو وپوست بيخ اوست در آخر سيم سرد وخشك وثمرش سرد وترو جوف بيخ أو عديم القوة واو مخدر ومجفف ومسكن ضربان مواد حاره وغليان خون وصفرا وقابض