Skip to main content

تحفه حكيم مؤمن يا تحفة المؤمنين ( فارسي ) — Page 159

Contributors:

P.159
بيخى است سرخ لون وبشكل كرم واز روم وسقالبه خيزد ودر چهارم كرم وخشك ومحرق جلد وسم قاتل وسعوط أو جهة لقوه وطلاى أو با روغنها جهة تحليل أو رام بارده ورفع رياح واكتحال أو جهة بياض غليظ نافعست سوسن معرب از سوسونا سريانى است وبرى وبستانى وهر يك از آن سفيد وكبود مىباشد وبيخ اقسام أو متعدد ويا تدوير وطولانى وسفيد وخوشبو شبيه ببوى بنفشه ولهذا أعوام أو را بيخ بنفشه نامند وگل سوسن سفيد با عطريت قوى وغير سوسن آزاد است چه أو اسم فارسي زنبق است واشتباه جماعت از عدم فرق اقسام اوست واير سابنج قسمي از كبود برى وصلبي است وگلش بسيار كوچكتر از سوسن كبود بستاني وبيخش يك عدد پهن ودراز وپر كرده ودر حرف الف مذكور شد وقوة اقسام سوسن مركب از حرارة محلله وارضيه لطيفه وقوة مجففه وقابضه است ومدر حيض ودر جميع افعال مثل امراض رحم واند مال زخمها ورفع چرك أو وبواسير ودرد جگر وامراض شش وسپرز وخنازير ضعيفتر از ايرسا وضماد أو با سركه وآرد جو جهة ورم حار انثيين ورايحهء أو محلل رياح دماغى ومحرك شهوة زنان ودر مفتوح قريب بزعفران وطبيخ أو كه با خمس أو سركه وعسل در ظرف مس بحد انعقاد جوشانيده باشند چالى ومجفف بيلذع وجهة جراحت أطراف عضل نافع ومثل روغن ايرساست ودر جميع افعال وخوردن أو جهة قولنج ابلاوس صفرا وى وجهة امراض رحم ودرد عصب شربا وضمادا مفيد وخائيدن بيخ أو جهة رفع بوى حمز وضماد برگ أو وخوردن تخم أو جهة گزيدن هوام نافع وقدر شربت از جرم أو تا دو مثقال واز مطبوخ وروغن أو تا يك اوقيه است وقسمى از سوسن كه در تحت درختان ميرويد گلش زرد وكوچك وبيخش بسطبرانى انگشتى وخوشبو وبا تلخى است قويتر از سوسن سفيد وكبود وضعيفتر از ايرسا وگلش گرمتر از همه وضماد مطبوخ بيخ أو با شراب محلل أو رام بلغمى وجهة ودرد دندان نافعست وبغدادى گويد اين قسم عدس المر است سويق اسم عربى آرد جيمع ماكولاتست وبعرف اطبا مرا واز أو بو دادهء اوست وشرط دانسته‌اند كه بعد از بو دادن حبوبات يكبار به آب گرم ويكبار به آب سرد بشويند وآنگاه آرد كنند وسويق جو وگندم جهة تسكين التهاب وتشنگى وبتهاى حار وامراض أطفال نافع وسويق جو در نبريد وبتخفيف وتسكين حرارة وسويق گندم در نبريد وترطيب أقوى است ومضر مشايخ ومبرودين ومولد نفخ ومصلحش فايند وعسل ورازيانه وأمثال آن وروغن گردكان وسويق شعير با آب انارين جهة قى صفر اوى وصداعى كه از بخار واحتراق ورطوبت معده باشد مفيد وبا شربت ور دو روغن كرده جهة سحج عظيم وتقاضاى بسيار بي اطلاق واسهال أطفال وتقويه بدن ايشان بسيار مؤثر وسويق ميوها انچه خشك كرده وبو داده سحق كنند جهة اسهال وحرارة وغليان خون وسويق كنار وأنار وسليب نرمش وبه ترش حابس طبع ومبرد ومسكن حرار تند سويقيه مؤلف تذكره گويد شرابيست كه برنج را كوبيده وبجثه بجوشانند تا بسيار غليظ شود وبا شيرهء مويز با عسل وشكر واندكى آب أو را روان سازند وارچينى وقرنفل وبسباسه اضافه نموده دو روز تا پنجروز در ظرفى كرده مكرر برهم زنند واستعمال نمايند از جو وگندم ونان خشك نيز ترتيب ميدهند وبهتر از همه برنج وعسل است در سيم گرم وخشك وقاطع بلغم خام از سينه وشش ومفتح سدهء جگر وسپرز ومبهتى وهاضم وجهة يرقان واستسقا وعسر بول نافع ومصدع ومنجر ومعمول از ذرة محرق أخلاط واز جو مسكن حرارة وتشنگى وسوزش معده واز گندم مولد قولنج ومصلحش سكنجبين است سوقال ابوجرج گويد كه آن شكوفه وپوستهاى غليظ شبيه بيوست درخت لسان العضا قير است كرم وخشك وبا حدت وحلاوت ودرد مفاصل بارده نافعست سودا الهند وبسند گشت وبرگشت است سورى زاج سرخست سورج معرب از شورهء فارسي وآن بارود است سوربيون شيخ الرئيس گويد شيخ ارمنى است سوربا ونار مشك است سردانيات مرغيست كه به فارسي دراكو وبه عربى صرد نامند گوشت أو مبهتى ومضر دماغست سواد الحكام ساد اورانست سواد القضاة عفص است سواس جو مانه است سوقوطون ابرونست سونخس هندباى بريست سوسن جبلى شامل راس وايرساست وهر يك قسمي از آنند سوسن احمر دلبوث است سوسن بزى شامل ايرسا وسوسن زرد دلبوث است سوسن آزاد اسم فارسي زنبق است سوطليس اسم يوناني سلق است سونافون وسوماخيوس اسم يوناني اسفتاجست سوقي اسم يوناني تين است سوسنبر سيسنبر است سورقطون حضى الثعلب است سورسان سولانس سودريقون اسم يوناني قسمي از توتياست سورنجان هندى جليب است سوسمار اسم فارسي ضب است سود اسم تركى لبن است سوغان اسم تركى بصل است سونه بهندى ذهب است سونا مولى بهندى بابونج است سوندهى بهندى اذخر است سوى بهندى شببت است سور بهندى خنزير است سور حجلى