Skip to main content

تحفه حكيم مؤمن يا تحفة المؤمنين ( فارسي ) — Page 156

Contributors:

P.156
سمطاوس اسم يوناني اثمد است سيمسقا اسم سريانى سندريطس اتس سماروغ نوعي از قطر است سميكه الركه وسمكهء ثول سمكه صيد است سماقيل سماق الرياغين است سمن اسم روغن كاو است سم بضم أول اسم فارسي ظلف است سموك اسم تركى عظم است سمند وپهين اسم هندى زبد البحر است سنا كياهيست ربيعى ساقش باريك شبيه بگياه حنا وگلش مايل بكبودى ودانه أو پهن مايل بدرازى وكنجى ودر غلافى شبيه بكرده وحجازى أو را برگ بزركتر وگلش زرد وبرگ أو مستعمل است وقوتش تا هفت سال باقي ودر آخر دويم كرم ودر أول خشك ومسهل بلغم وسودا أو صفرا واخلاط سوخته ومنقى دماغ وشديد الغوص در عمق بدن ومقوى أو وجالى جلد وجهة مفاصل وامراض بلغمى وسود اوى وجنون وصرع ودردسر وشقيقه ودرد پهلو وشرب مطبوخ در چهار مثل أو روغن زيتون كه بنفصف رسد جهة درد كمر وركين وبواسير مفيد وضماد ومطبوخ أو در سركه به حدى كه فوام بهمرساند جهة حكه وجرب وگلف وبهق واند مال زخم كهنه ومنع ريختن موى وبا حنا جهة سياه كردن آن مؤثر وآب مطبوخ أو بهتر از جرم أو ويك مثقال از مسحوق أو با عسل كه سه روز تا يك هفته هر روز بپا شامند جهة مفاصل وأمثال أو مجربست ومورث كرب ومغص وغثيان ومصلحش پاك كردن از چوب وشاخ وآلودن بروغن بادم وهليلهء زرد وانيسون وبنفشهء وآب ميوها استعمال نمودن وقدر شربت از جرم أو دو درهم است تا سه درهم واز مطبوخ أو تا ده درهم وبدلش نصف أو تر بد ونصف أو هليلهء زرد وربع آن بنفشه است سنبل بمعنى خوشه است وبعرف اطبا شامل سنبل هندى وسنبل رومى وسنبل جبلى است وبيونانى ناردين نامند واز مطلق أو مراد سنبل هنديست وان گياهيست بي ثمرو بي گل وشبيه بدنباله سمور ودله واز آن باريكتر وبدرزاى انگشتى وسياه مايل بزردى وخوشبو وبيخش وصلب واز هند خيزد وقوتش تا سه سال باقيست در دويم گرم وخشك ومفتح ومقوى فم معده وجگر با رد ومدر بول وحيض ومجفف رطوبات معده وسينه وفضول دماغى ومانع انصباب مادة بامعأ ومعده ودافع لذع آن ومفتت حصاة وحابس طبع وجهة يرقان وبواسير وسرفه ودرد سپرز وسينه وتحليل نفح واستسقا واو رام باطني وبا افسنتنى وصندل بغايت مشهى ومقوى معده وبا آب سردو جهة غثيان وخفقان وضمادش قاطع عورق وبا عث خوشبوئى بدن واكتحالش أو با آب گشنيز جهة حمرة چشم وتقويه باصره ورويانيدن مژگان وبا عفصن جهة دمعه مجرب وفرزجهء أو وجلوس در طبيخ أو جهة ثقيهء رحم وگشودن حيض وذرور أو جهة التيام جراحات وطلاى مطبوخ أو در سر جهة سياه كردن ودراز كردن موى مؤثر ومضر كرده ومصلحش كتيرا وقدر شربتش تا يك مثقال وبدلش اذخر وشراب أو كه يكرطل أو را در پانزده رطل آب انگور بجوشانند تا نصف رسد وسه هفته در آفتاب بگذارند ودر جميع افعال مذكور واثرش قويتر است سنبل رومى بيخ وساقيست گلدار وخوشبو وبا صلابتى در شكل شباهتى بسنبل الطيب ندارد وحرارتش زياه از آن وقبض أو كمتر ودر افعال ضعيفتر است ومدر بول وماته باقيه ومحلل نفخ معده وورم سپرز وجگر ورافع درد مثانه وكرده وشراب أو كه نيم من را در سى رطل آب انگور انداخته بعد از دو ماه صاف كنند وروزى بيست مثقال از آن با شصت مثقال آب بنوشند جهة جميع الأرض باردهء كرده ومعده وجگر ويرقان وعسر بول بغايت مفيد است وروغنى كه از سنبل وسنبل رومى ترتيب دهند مسمى بدهن ناردين واز سنبل هندى قويتر از سنبل اقليظى است وساذج أو را بطريق ساير أو هان ميسازند وآن ملطف ومحلل وجهة جميع امراض بارده واعضاى ظاهري وباطنى نافع وقدر شربتش تا يكوقيه است سنبل جبلى به فارسي ريشه والا گويند ومؤلف تذكره گويد كه آن مواست وبغدادى غير آن دانسته وكويد برگ نبات أو شبيه ببرك فرصفه وشاخهاى أو مثل شاخ أو واز آن كوچكتر وبيخار وبيساق وبيخش زيادة بر دو عدد ودراز ومايل بيرون بسياهى واندرون سفيد وخوشبو وبى ثمر وبى گل است قريب القوه بسنبل ومقوى اعضا خصوصا معده وجگر ومقوى قوهء ماسكه ومحلل رياح ونقخ ورافع سنسقا وقى بلغمى وشراب أو در منافع مثل شراب سنبل است وقدر شربتش تا يكمثال سنبل فارسي شامل پرسياوشان وقسمى از رياحين است كه با نرگس ميرويد ودر غايت خوشبوئى وبرگش وپياز ش قريب به برگ وپياز نرگس وگلش بنفش وبعضى سفيد نيز مىباشد وبشكل ياسمين ودر هر ساقى چندين عدد بر بالاى يكديگر ودر افعال قريب بنرگش وپياز أو ضعيفتر از پياز نرگس است سنبل اقليطى سنبل روميست سنبل الأسد انطاكى گويد اين سنبل حبلى وآن مو است سنبل ترى شامل فود اسارونيست سنبل اروانى وسنبل ثوري سنبل جبلى است سنبل الطيب وسنبل العصافير سنبل هنديست سنبل الكلب ثمر دردا راست وگويند شكوفهء لسان العصافير است سنگسبويه اسم فارسي است ومعرب أو بچسم بجاى كاف است وآن دانه ايست درازتر از دانه انگور وبغايت صلب شبيه بسنگ وگويند از فارس خيزد ودر تذكرهء عبدوس دانه سپستان ودر بعضي كتب