Skip to main content

تحفه حكيم مؤمن يا تحفة المؤمنين ( فارسي ) — Page 142

Contributors:

P.142
وبيخطوط وگويند ودر غير بلاد هند نيز بهم مىرسد وقوتش تا سى سال باقيست در سيم كرم ودر دويم خشك ومدر بول وحيض وشير وعرق ومصلح حال معده ومقوى احشأ واعضأ وحافظ أرواح واخلاط ومفرح ومفتح ومسمن ومحلل رياح امعأ وجهة سيلان آب دهن وبدبوئى آن كه از شركت معده باشد وخفقان ووسواس وجنون ووحشت ودرد جگر مزمن وعسر ولادت ومشيمه ووجع قواء وتقويه حواص ويرقان واستسقا وسپرز وحصاه ومنع وأخس وجميع امراض مقعد ورحم ودر اكحال جهة بياض وسلاق وظلمت بصر وناخنه نافع ونگاهداشتن أو در زير زبان جهة لكنت زبان مفيد وطلاى أو با سركه جهة احتباس حيض وشير ورفع بدبوئى زير بغل وكنج ران وتضميد كوبيدهء مطبوخ أو را در شراب جهة تحليل ورم اجفان وگذاشتن أو در ميان اقمشه وجامع جهة منع كرم زدن أو مؤثر ومضرريه ومصحلش مصطكى ومضر مثانه ومصلح وشربت به وقدر شربتش تا يك مثقال وبدلش دو وزن سنبل هنديست ساج درختيست هندى وأهل هند ساكوته نامند بقدر درخت چنار وسرخ رنگ وصلب ومايل بسياهى وكثير الورق وخوشبو وثمرش بقدر فوقل ومستطيل ومؤلف تذكره أو را فندق هندى دانسته چوب أو در سيم سرد وخشك وبا اندك حرارتي وضماد سائيدهء أو با آب سرد جهة درد سرحار أو رام حاره وخوردن نشارهء أو مسكن تشنگى والتهاب معده وبا ماء العسل جهة اخراج كرم شكم قوى الأثر است وطلاى محرق أو كه بعد از احراق در آب ماميثا وأمثال آن انداخته وسائيده باشدن جهة ورم اجفان وتقوية بصر وحدقه نافع وقدر شربتش از يك مثقال تا سه مثقال ومضر جگر ومصلحش عنابست وروغن ثمر أو غليظ وخوشبو وجهة دراز كردن موى ورفع خارش بدن مفيد است وچون نافهء مشك را در آن گذارند حافظ بوى آن ووزن آن را زيادة مىسازد وساد اوران معرب از سياه دارانست بمعنى سياهى درختان چه دار بلغة فرس درختست وبه عربى سواد الحكام نامند بجهة آنكه قسمي از مداد از آن ترتيب دهند وسواد القضاة كه صاحب اختيارات ذكر كرده است اسم عفص است وآنچه گفته كه درخت بطم حاصل مىشود اصلى ندارد بلكه چيزيست سياه مايل بسرخى وبراق وشبيه وبا اندك تلخى ودر جوف درختان هند وبلاد حوالي أو بهم مىرسد ومخصوص آن بلاد است ومؤلف تذكره آنچه از درخت نارجيل بهم مىرسد بهتر دانسته است ودر دويم سرد وخشك وبا اندك حرارة محلله ورادع أو رام حاره وبا آب بار تنگ قاطع نزف الدم همهء اعضا است شربا وضماد أو حابس اسهال دموى والتيام دهندهء زخمها است وبا سركه جهة ورم قضيب وانثيان وبا شراب جهة أو رام بارده وبا روغن مورد جهة منع ريختن موى مؤثر وبغايت مسود اوست وفرزجهء أو با سركه وحقنهء أو بي سكره جهة قطع خون حيض وتقويه رحم ورفع اسهال نافع ومداومت خوردن أو مولد سودا ومصلحش شكر وقدر شربتش يك مثقال وبدلش دو وزن أو مورد است سالامند را اسم يوناني نوعي از عضابه وآنحيوانى است شبيه بما وردست وپا دار ودستها كوتاه وبطيئ الحركة وابلق از زردى وسياهى ودنبالش كوتاه وبتركى ئيلان اغوويرن گويند وآتش در آن تأثير نمىكند واگر در تنور آتش اندازند افسرده كند ويك مثقال أو از سموم قتاله وبغايت كرم وخشك ومعفن ومقرح جلد وتدهين روغنى كه در آن مهرا پخته باشند سترندهء موى وقرحه كنندهء عضو است وچون دست وپاى آن را قطع كرده واحشاى أو را اخراج نموده در عسل أو را چند روز بگدازند عسل مزبور جهة درد مفاصل واو رام بارده نافع وخوردن أو قتال وفاد زهرا وتخم سنگ پشت است سام أبرص اسم وزغهء برتسيت وزغه بلدي سستى بچلپاسه است واو كوچكتر از چلپاسه وشبيه بحردون وبانقطهاى سياه وبسيته چلپاسه نيست وملاقاة خون أو بر بدن مورث برص است در سيم گرم وخشك وضماد كوبيده ء أو بر اعضا جاذب پيكان وخار ورافع ثاليل وتضميد خشك أو بر دندان كرم زده مسكن ألم وچون شكافته بر موضع گزيدهء عقرب بگذارند دردرا ساكن كند وطلاى خشك أو با روغن زيتون جهة رويانيدن موى ورفع احتباس بول وقطور زبل وخون وبول أو در حليل با اندك مشك جهة رفع فتق بسيار مؤثر است وهمچنين جلوس در طبيخ أو همين اثر دارد وخوردن أو مورث سل وامراض ريه ومصلحش شربت ريباس وأمثال آنست سامان اسم فارسي نوعي از برديست بسيار نرم وباريك ومايل بزردى واز وحصير ترتيب ميدهند سرد وخشك وجلوس بر أو باعث فرح وجهة رفع بواسير وسوخته ء أو قاطع نزف الدم سابيرح معرب از فارسي واسم بيروح است ساساليوس وساليوس سيساليوست ساجى اسم هندى ملح القلى است سانقه وساق اسود پرسياوشانست ساسار كشت بزر الانجره است ساليون اسم يونانس كرفس است ساوس اسم يوناني هند بااست ساطيريا وساطوريون اسم يوناني خصيه الثعلب است ساق الحمام بلغة مصر رعى الحمام وانطاكى گويد آن نار قيصر است ساغيتين وساغاقيون اسم يوناني سكنجبين است سافردوس