Skip to main content

تحفه حكيم مؤمن يا تحفة المؤمنين ( فارسي ) — Page 140

Contributors:

P.140
بلغة ومشق نوعي از درخت سنجد بيثمر است زين كتانست زيت الشلجم روغن تخمتلغم است زيز صرصر است زيتون النجش وزيتون الجبلي وزيتون الكلبة زيتون بريست زيتون الماء زيتونيست كه نزديك آبها رويد ودر جميع افعال ضعيفتر از ساير است وبعضى گويند زيتونيكه در آب نمك پرورده باشند مسمى زيتون الماء است زيرهء صحرائى اسم فارسي كمون بريست زيرهء سبز اسم فارسي كمون نبطي است زنيسان نانخواه است زير باج از اغذيهء ملطفهء اصحا ومسكن مرة الصفر اوحدة أخلاط ومفرح ومقطع بلغم ومفتح سده وموافق صاحبان جگرهاى حارو بتهاى نائبه وشطر الغب ومضر امزجهء بارده است وطريق ترتيب أو چنانكه در شفا والاسقام مذكور است آنستكه گوست را بقدريكر طل ريزه كرده واكر مرغ باشد از بندها جدا كنند بادارچينى ونخود مقشر وروغن كنجد وآب جوشانيده ونيمرطل سركه وربع رطل جلاب يا شكر سفيد ويك اوقيه بادام محلول در كلاب ويك درهم كشنيز خشك ومثل أو عود وسنداب وقليلى زعفران اضافه كنند زيتون برى وبستانى مىباشد وبستانيرا درخت بزرگتر وبرگش آبدارتر وسبزتر از برى وبعد از چهار سال بارميد هدو تا هزار سال مىباشد رسيدهء أو كرم باعتدال وبا قبض ونارس أو سرد وبغايت خشك وسياه أو كرم وخشك وسريع الاستحالهء بسود أو صفرا ومرخى معده ومغثى وبهترين أو سبز رسيده است كه در آب نمك پرورده باشند وبا طعام خورده شود نه قبل وبعد آن در اينوقت مقوى معده ودابغ أو ومشتهى وحابس طبع ومبهتى ومورث بيخوابى ولاغرى ومصلحش مغز كردكان وبادام وسركه وروغنها وگويند مضر شش ومداومت أو محرق أخلاط ومصلحش شيرينيها است وضماد أو جهة رفع سبوسهء سرو ضماد نارس أو جهة سوختگى آتش وطلاى دانهء أو با بيه وآرد گندم جهة برص ناخن وبخور سياه رسيدهء أو با دانهء أو جهة ربوو امراض شش نافع وبرگش در دويم گرم وخشك وضمادش جهة جمره ونمله ومنع زيادة شدن أو وشرى ونار فارسي وغرب چشم واو رام حاره والتيام پوست سركه منقلع شده باشد وبا عسل جهة داخس وبا آرد جو بر ما تحت ناف طلا كردن جهة اسهال وخائيدن أو جهة قلاع وضماد پخته ار با آب غوره به حدى كه بقوام عسل رسد جهة دندان كرم خورده وزيرانيدن أو ومطبوخ أو در شراب جهة نقرس ومفاصل وبه دستور مضمضهء آب طبيخ آن جهة دندان كرم خورده نافع وحقنهء أو جهة قروح باطني ومقعد ورحم وعصارهء أو در افعال مذكوره مثل برگ اوست وحمول أو جهة قطع سيلان رحم ونزف أو وضماد أو جهة برآمدگى حدقه وقطع ريختن مواد بچشم وتاكل پلك نافع وبيخ درخت زيتون را با قدرى برگ أو جوشانيده مضمضه نمايند جهة تسكين دردسر ونطولش جهة زكام وتحليل رطوبات وبخارا وجهة اخراج رطوبات دماغ از بيني بغايت مؤثر وتعليق بيخ أو بالخاصية جهة سم عقرب آزموده است وچون شاخهاى باريك وبرگ أو را در كوزه كرده در كورهء كوزه كرى احراق نمايند پس از كوره بيرون آورده شراب بر أو پاشيده بار ديگر احراق كمي كنند در همه افعال قويتر از توتيا است وضماد خاكستر برى أو با سركه جهة عرق النسأ بربالاى عروق از جانب وحشى بقدر چهار انگشت جهة قرحه نمودن موضع ورفع علت از مجربات بيان نموده اند ومؤلف تذكره ضماد مد قوق برگ وشاخ اقسام زيتون را در اين امر مجرب دانسته‌اند وضماد خاكستر أو با عسل وآب ثمر أو جهة داء الثعلب وداء الحية وسعفه وجوششها نافع ورطوبت شاخ تازهء أو كه از سوختهء أو بهم رسيده باشد جهة جرب وسبوسهء سر وقروح آن نافع ونطول طبيخ همه اجزاى أو جهة صداع وشقيقه ودوارو پاشيدن آن در خانها جهة گريزانيدن هوام ونگاهداشتن عصاي چوب أو جهة قبول عاته وقضاى حوائج وبركت مؤثر اتست ومضمضه آب نمك كه زيتون در أو خيسانيده باشدن جهة استحكام لثه مفيد وصمغ أو در صورة شبيه بسقمونيا ومايل بسرخيست در أول كرم ودر دويم خشك ودر تقويت ذهن قويتر از كندرگ ودافع سعال مزمن وخراج بلغمى وجهة ترفع رطوبت جراحات وبامر همهاجهة رويانيدن گوشت مؤثر وصمغ برى أو قويتر ومدر بول وحمول أو جهة رفع احتباس حيض وضمادش با سركه جهة جرب متقرح وسنون أو جهة تسكين درد دندان كرم زده مفيد است وچون زيتونرا در آبى كه آهك طبخ داده باشند بخيسانند در روز تلخى أو برطرف مىشود وبخور دانهء زيتون قاطع سعال وربو است زيت به فارسي روغن زيتون گويند وآنچه از زيتون رسيده گيرند زيت عذب نامند وغير مغشوش أو سريع الانتشار بر سطح بدن مىباشد واجزاى أو از يكديگر منقطع نميكردد بخلاف مغشوش وأين نوع در دويم كرم وبا پيوست وقبض است وقول برطوبت أو اصلى ندارد ومغسول أو كه با آب گرم بسيار برهم زده صاف كنند بيلذع والطف است وچهارده مثقال أو با يكرطل آب كرم وماء الشعير مسهل قوى وجهة درد اعصاب وعرق النسأ وبا شراب وآب گرم جهة مغص واخراج كرم شكم وقى كردن با أو جهة رفع سميت ادويه وحقنهء أو جهة قولنج ورمى سدى ودرد مفاصل وعرق النساء ودرد كمر وبا مرضما جهة التيام زخمها وطلاى أو جهة دردهاى بارده مفيد وچون شش سال بر أو بگذرد زيت عتيق نامند وگرمتر از غير عتيق ومحلل وملين
تحفه حكيم مؤمن يا تحفة المؤمنين ( فارسي ) — Page 140 | محمد مؤمن بن محمد زمان الطبيب التنكابني ( حكيم مؤمن )