113 . * [ ديوان ] / أبو القاسم علي بن الحسين بن موسى الشريف المرتضى ( م 436 )
ذريعة 9 [ جزء سوم ] / 735 ش 5050
لهوف 4 / 3 - 4
ابن طاووس چند بيت شعر ( دربارهء حادثه كربلا ) از آن گرفته بدون آنكه به ديوان اشاره
كند ، شايد از حافظه نقل كرده باشد . علاوة بر آن تعدادى از اشعار ، گويا از همان مرثيه در
مناقب ابن شهرآشوب ( 3 / 235 - 236 ) وجود دارد . اين اشعار در ديوان شريف
مرتضى تحقيق رشيد الصفار ، قاهره 1378 ، نيامده است . ابن طاووس به ندرت از
ديوانها در آثار باقي ماندهاش ياد مى كند .
114 . * * كتاب ديوان النسب / أبو القاسم علي بن الحسن بن محمد بن علي المرتضى
( زندگى در أوائل قرن هفتم )
ذريعة 9 [ جزء چهارم ] / 1184 ش 6743
كشف المحجة 132
فرج المهموم 22 ، 35 ، 52 ، 149
گر چه ابن طاووس در كشف المحجة نام مؤلف را نياورده ، در فرج المهموم از أو با
عنوان علي بن مرتضى ( فرج المهموم 22 ، 35 ) ياد كرده وبدرستى أو را از اعقاب
الشريف المرتضى مىشناساند ( فرج المهموم 52 ، مق : Matar ص 363 ونيز نك : ابن
عنبه ، عمدة الطالب صص 169 - 170 = چاپ نجف صص 206 - 207 ) . أفندي
( رياض 4 / 263 ) عنوان اين تأليف را ياد آورد شده اما اظهار مى كند كه درباره آن چيزى
نمى داند .
به واقع ، ديوان النسب سرگذشتى غير عادى داشته است . بر أساس داستانى كه ابن
زهره ( غاية الاختصار صص 74 - 76 ) از أبو القاسم علي بن أحمد العبيدلى شنيده ، اين
تأليف داراى مطاعن زيادى درباره طالبي ها وعباسى ها بوده است . زماني كه مؤلف
بيمار شد ، بر نسخه خود چنين نوشت : اين تأليف مشتمل بر أموري است كه أو در آنها
تحقيق نكرده واز رواى موثقي نشنيده است . اگر بهبود يابد آن را تنقيح كرده وصرفا
كتابخانه ابن طاووس ( فارسي ) — صفحة 241
مساهمون: إتان گلبرگ
ص٢٤١