و نتيجه اين شد كه گناه و سنگينى اين گفتار و جلوگيرى از راه حقّ ، و بعضى از گناهان كسانى را كه گمراه كردهاند حمل كنند لفظ
بِغَيْرِ عِلْمٍ
ظرف مستقرّ و حال است از مفعول يا فاعل
يُضِلُّونَهُمْ
يا فاعل
لِيَحْمِلُوا
، يا ظرف لغو است متعلّق به
لِيَحْمِلُوا
يا به
يُضِلُّونَهُمْ
است .
و در خبر است : اين كه جاهل معذور نيست بدان جهت كه وظيفهاش بحث و گفتگو بوده و اين كه : جاهل بايستى با عقل خود نظر بر امور مىكرد تا بين حقّ و باطل را تميز دهد و فرق بگذارد .
از حضرت امام باقر عليه السّلام روايت شده است كه پرسيده شد كه پروردگارتان در مورد على عليه السّلام چه چيزى نازل فرموده است ؟
پاسخ دادند : افسانهى پيشينيان ! و از امام صادق عليه السّلام روايت شده است كه فرمودند : به خدا سوگند به اندازهى شيشهى حجامت هم خون ريخته نشد ، عصايى به عصا كوبيده نشد ، و فرج حرامى غصب نگرديد ، و مالى از غير حلال گرفته نشد مگر اين كه گناه و وزر آن بر گردن آن دو غاصب خلافت ( اوّل و دوّم ) است ، بدون اين كه از گناهان عالميان چيزى كاسته شود .
قَدْ مَكَرَ الَّذِينَ مِنْ قَبْلِهِمْ فَأَتَى اللَّهُ بُنْيانَهُمْ مِنَ الْقَواعِدِ فَخَرَّ عَلَيْهِمُ السَّقْفُ مِنْ فَوْقِهِمْ
تمثيل و تنبيه حال آنها در مكر و حيله به حال كسى كه سقفى را روى پايههايى محكم بنا نموده است تا زير آن به راحتى و رفاه دست يابد ، ولى به وسيلهى همان