يا موصوله « 1 » يا مصدريّه « 2 » است ، يعنى آنچه كه به پيامبر صلّى اللّه عليه و آله نازل شده ، يا همهى قرآن ، يا همهى احكام رسالت ، يا خصوص ولايت .
مِنْ رَبِّكَ الْحَقُّ كَمَنْ هُوَ أَعْمى
« 3 » از پروردگار توست كه حقّ است ، آيا كسى كه اين مطلب را مىداند مانند كسى است كه نسبت به اين علم نابينا و كور است .
إِنَّما يَتَذَكَّرُ
تنها كسى اين عدم مساوات و عدم تشابه و نابرابرى را مىدادند و ياد مىآورد كه
أُولُوا الْأَلْبابِ
صاحب عقل و خرد باشد ، نه صاحب خيال و صاحب انس و عادت .
از امام صادق عليه السّلام است كه فرمود : خداى تعالى با اين سخن شيعهاش را مورد خطاب قرار داده و فرموده : شما صاحبان خرد و عقل در كتاب خدا هستيد .
و سرّ مطلب اين است كه ( لبّ ) عبارت از عقل خالص است كه مشوب به وهم و خيال نباشد ، و عقل مادام كه به صاحب عقل متّصل نباشد از وهم و خيال خالص نمىشود ، و اتّصال اگر با بيعت عامّ نبوى باشد موجب خالص شدن عقل نمىگردد .
هامش
( 1 ) اگر « ما » موصوله باشد ، ما اسم ان ، انزل اليك ، خبر است . يعنى ، آنچه بر تو نازل شده است .
( 2 ) اگر « ما » مصدريه باشد يعنى انزال قرآن و احكام رسالت .
( 3 ) يعنى عمّار و حمزه كه مىدانند قرآن حقّ است مانند ابو جهل كور دل نيستند و اين جمله شامل همهى مردم بينا و پيرو حقّ و منكرين نيز مىباشد . ( روح البيان )