مىشوند ، و چندى بر اين ترتيب مداومت مىنمايند ، و بهتر اربعين است يا بيشتر .
و ورد در خلال اين مدّت سه ورد است : استعاذه و استغفار اطلاقى - و تعيين عدد و وقت آن با ذاكر است - [ 149 ] و ذكر « يا فعّال » و آن حصريست به عدد مجمل يا مفصّل ، [ 150 ] مفصّل بعد از
هامش
[ 149 ] - منظور آنست كه استعاذه عدد خاصّى ندارد بلكه اطلاقى است ، لكن ذاكر بايد به مقتضاى حال خود به مقدار معيّن كه خود تعيين مىكند و در وقت معيّنى كه خود صلاح مىداند آن را به جاى آورد .
[ 150 ] - براى توضيح عبارت مصنّف ناچار از بيان مقدّمه اى هستيم و آن اينكه به حساب ابجد هر حرفى از حروفات بيست و هشتگانهء عرب داراى عدد مخصوصى است بدين ترتيب : ابجد هوّز حطَّى كلمن سعفص قرشت ثخذ ضظغ لا :
ا 1 ب 2 ج 3 د 4 ه 5 و 6 ز 7 ح 8 ط 9 ى 10 ك 20 ل 30 م 40 ن 50 س 60 ع 70 ف 80 ص 90 ق 100 ر 200 ش 300 ت 400 ث 500 خ 600 ذ 700 ض 800 ظ 900 غ 1000 ا 1 البتّه همزه و الف ، هر يك را به عدد « ا » حساب مىكنند و حروفاتى را كه به واسطهء تشديد مكرّر است يك حرف محاسبه مىنمايند مثلا لفظ علىّ را 110 مىگيرند چون ع 70 و ل 30 و ى 10 است و مجموعا 110 مىشود و تشديد ياء را حساب نكردهاند .
و كلمهء قدّوس را 170 مىگيرند چون ق 100 و د 4 و و 6 و س 60 است و دال مكرّر در تلفّظ ، يك دال نوشته مىشود و مناط نوشته را قرار مىدهند .
و كلمهء فعّال را 181 مىگيرند چون ف 80 و ع 70 و ا 1 و ل 30 است ليكن استثناء كلمهء جلاله : لفظ الله را با آنكه لام تشديد دارد دو حرف حساب مىكنند و الف الله را حساب نمىكنند بنا بر اين الله 66 مىشود چون همزه 1 و ل 30 و ه 5 است و به همين جهت الله را با تشديد نمىنويسند بلكه در كتابت لام را مكرّر مىنويسند و الف را نيز نمىنويسند و در كتاب اينطور مىنويسند : الله در حالى كه طبق قواعد معمولى رسم الخطَّ بايد اينطور نوشته شود : ألاه ، ليكن چون رسم الخطَّ عربى طبق حساب ابجد است لذا الاه را به صورت الله بايد نوشت و تشديد هم بر روى آن نبايد گذارد و بر همين اساس چون حروف مشدّد در كتابت يك حرف نوشته مىشود يك حرف محاسبه مىشود و طبق آنچه گفته شد الف إلاه را نيز حساب نمىكنند و مجموع آن را 37 مىدانند چون در كتابت إله بدون الف نوشته مىشود .
و الف رحمن را نيز حساب نمىكنند و مجموع آن را 298 مىدانند چون در كتابت رحمن بدون الف نوشته مىگردد .
چون اين مقدّمه را دانستى حال بدانكه هر كلمه را به حروف ابجد ، يا به حساب مجمل محاسبه مىكنند يا به حساب مفصّل .
مجمل آنست كه تعداد حروف كلمه را همچنان كه نوشته مىشود بايد حساب كرد مثلا قدّوس چهار حرف دارد : ق 100 د 4 و 6 س 60 و فعّال چهار حرف دارد : ف 80 ع 170 ل 30 و يا احد يا صمد ده حرف دارد : ي 1110 ح 8 د 4 ، ى 110 ص 90 م 40 د 4 بنا بر اين قدّوس 170 و فعّال 181 و يا أحد يا صمد 169 خواهد بود .
و مفصّل آنست كه تعداد حروف كلمه را همچنان كه تلفّظ مىشود بايد حساب كرد ، بنابر اين هر حرفى چون در تلفّظ به چند حرف تلفّظ مىشود بايد تمام حروف تلفّظ شده در حساب آيد ، مثلا قدّوس چهار حرف دارد ق د و س ، « ق » اين طور تلفظ مىشود :
قاف لذا بايد آن را سه حرف به حساب آورد : ق 1100 ف 80 و « د » اين طور تلفّظ مىشود :
دال لذا بايد آن را نيز سه حرف به حساب آورد : د 14 ل 30 ، و « و » اين طور تلفظ مىشود :
واو و آن را نيز بايد سه حرف به حساب آورد و 16 و 6 ، و « س » اين طور تلفّظ مىشود : سين و بايد آن را نيز سه حرف محاسبه كرد : س 60 ى 10 ن 50 بنا بر اين كلمهء قدّوس به حساب مفصّل 349 خواهد بود ، در حالى كه به حساب مجمل 170 محاسبه شد .
مثال ديگر يا أحد يا صمد يكايك از حروفش اينطور تلفّظ مىشود : يا الف الف حا دال يا الف صاد ميم دال . بنا بر اين به حساب مفصّل بايد هر يك از اين حروف را مفصّلا به حساب آورد بدين ترتيب : ى 10 ا 1 ا 1 ل 30 ف 180 ل 30 ف 80 ح 18 د 14 ل 30 ى 10 ا 1 ا 1 ل 30 ف 80 ص 90 ا 1 د 4 م 40 ى 10 م 40 د 4 ا 1 ل 30 و بنا بر اين مجموعا 619 خواهد بود در حالى كه همين كلمهء مباركه به حساب مجمل 169 مىباشد .