گفتم : معنى حكم خدا چيست ؟ فرمود :
حكم خداوند بر آنها ثواب وعقاب در دنيا وآخرت ، به مقدارى كه
أو شايسته آنست ، مىباشد .
( 23 ) كلام آن حضرت
در تبيين كيفيت اختيار انسان در اعمالش
روايت شده نزد آن حضرت سخن از جبر وتفويض برده شد ، امام
فرمود :
خداوند به اجبار أطاعت نشده ، وبا در تسلط قرار گرفتن عصيان نمىگردد ،
ودر كار بندگان اهمال نورزيده است ، أو مالك چيزهائى است كه به
آنان داده است ، بر آنچه ايشان را قادر ساخته تواناست ، اگر بندگان أطاعت
أو را بنمايند خداوند آنان را از اين عمل منع ننموده وايشان را باز ندارد ،
واگر قصد عصيان أو را داشتند وخداوند اگر اراده كرد كه ايشان را از آن باز
دارد ، بين ايشان وگناه مانع مىگردد ، واگر بين ايشان وگناه مانع نگردد
وآنان گناه را انجام دهند ، خداوند ايشان را در گناه قرار نداده است .
( 24 ) كلام آن حضرت
در كيفيت اختيار انسان در اعمالش
بعضي از أصحاب به امام عرض كردند : از امام صادق ( عليه السلام ) براي ما
صحيفة الرضا ( ع ) ( فارسي ) — صفحة 369
مساهمون: الشيخ جواد القيومي
ص٣٦٩