پيامبر از امام صادق ( عليه السلام ) براي ما نقل شده است كه فرموده : جبر
وتفويض باطل است وامر بين امرين درست است ، معناى اين جمله چيست ؟
امام فرمود :
هر كه گمان كند اعمال ما را خداوند انجام داده وآنگاه ما را به سبب
آن عذاب مىكند قائل به جبر شده ، وهر كه گمان كند خداوند اختيار
موجودات وروزى آنان را به حجج خود واگذار كرده است ، قائل به
تفويض شده ، وهر كه قائل به جبر باشد كافر بوده ، وهر كه قائل به تفويض
باشد مشرك است .
گفتم : اى پسر پيامبر امر بين امرين چه معنائى دارد ؟ فرمود :
آزادى انسان نسبت به انجام آنچه بدان امر شده ، وترك آنچه مورد
نهى قرار گرفته است .
گفتم : آيا در اين مورد خواست واراده خداوند نيز مطرح است
؟ فرمود :
خواست واراده خداوند در آنچه طاعت به حساب مىآيد ، همان امر
الهى به آن وخشنودى از آن ويارى بر آن مىباشد ، وخواست واراده
خداوند در گناهان همان نهى از آن وغضب به سبب انجام آن وعقاب بر
انجام آن مىباشد .
گفتم : آيا خداوند در مورد آن حكمي نيز دارد ؟ فرمود :
آرى ، هر كارى از خوبى وبدى كه بندگان انجام مىدهند خداوند در
مورد آن حكم دارد .
صحيفة الرضا ( ع ) ( فارسي ) — صفحة 367
مساهمون: الشيخ جواد القيومي
ص٣٦٧