گمراهيشان آگاه گرداند و به آنان بفهماند كه كمال مطلوب آنها در ماوراى گمان آنان واقع شده است و اينكه آنچه را كه كمال مىپندارند ، سموم كشنده و دامهاى شيطان مىباشد ، و اينكه در آن وادى درندگانى در كمين گمراهى اينان هستند كه گم شدن آنها را غنيمت مىشمارند تا ايشان را از توقّف در آن وادى و از كمينگاه درندگان و بندها و ريسمانهاى شياطين بر حذر دارند تا آگاه شده ساز و برگى براى خروج از آن ورطهها برگيرند . براى بيرون آمدن و رهايى از آن وادى حركت سريعى را آغاز كنند و راه و راهبرى را بجويند ، تا پس از آن ، خداوند كسى را براى آنها برانگيزد كه موانع سر راه آنان را با مدارا بردارد و راه كمالاتشان را به ايشان نشان داده و آنان را به هدفهايشان برساند . اين نشان دادن و اين رساندن به هدف ، هدايت ناميده مىشود .
چون پيامبر خدا ( ص ) و جانشين وى هر يك داراى دو مرتبه بودند يكى مرتبهء رسالت كه آگاهاندن و بيم دادن كه ذكر شد به وسيلهء آن انجام مىگيرد ، و ديگر مرتبهء ولايت كه رساندن و نشان دادن راه به وسيلهء آن انجام مىشود ؛ لذا ، هر يك از آن دو از جهتى بيمدهنده و از جهتى راهنمايند . و حصر كردن شأن رسول در انذار و بيم دادن در قول خدا
إِنَّما أَنْتَ مُنْذِرٌ
« 1 » ( به درستى كه تو فقط بيمدهنده مىباشى ) با وجود اينكه آن حضرت پيشواى كلّ در كلّ مراتب و موارد است ؛ براى اشاره به مرتبهء رسالت آن بزرگوار است ؛ و اينكه مخاطب آيه رسول صلّى اللّه عليه و سلّم است از آن جهت كه رسول است نه از آن جهت كه ولىّ يا نبى است و گرنه او از نظر ولايت ، داراى هدايت مطلقه است و همهء راهنمايان از وجود آن بزرگوار اقتباس كردهاند . آن حضرت با نبوّتش داراى هر دو مرتبه است .
هامش
( 1 ) . رعد - 7 .