تباين است وتمايز به محض نيت است .
واين از قبيل آن نيست كه نماز در مسجد كردن مستحب است كه اين استحباب ،
امر خارج مقارن عبادت ، است نه داخل در ماهيت ، پس هر گاه كسى به اعتقاد اين كه آن
موضع مسجد است شروع كرد به نماز از براي ادراك فضيلت نماز در مسجد ودر بين
نماز معلومش شد كه آنجا مسجد نيست ، اينجا نماز صحيح است چون در مسجد بودن
جزء ماهيت نيست . وبه هر حال محض نيت جماعت منشأ حصول تباين مىشود واحد
متباينين موجب امتثال از ديگرى نمىشود واز اين جهت است كه در مواضع عدول از
نمازى به نماز ديگر ، اقتصار مىكنيم به مورد نص . وظاهر اين است كه مسئله از غايت
وضوح محتاج به بيان نيست واين كه در أول وهله ، مكلف مخير است ما بين نماز جماعت
وفرادى وجماعت أفضل فردين است ، لازم نمىآيد كه بعد از دخول در أحد فردين به آن
تخيير باقي باشد . خصوصا در وقتي كه بتوان اين را آن كرد به سبب حصول مميزات
خارجتا در خارج .
292 : سؤال : در دو ركعت آخر ، آيا بر مأموم لازم است ذكر يا قرائت يا نه ؟
وهر گاه لازم باشد عمدا يا جهلا ترك نمايد ، نماز أو باطل است يا صحيح ؟
جواب : أحوط بلكه اظهر اين است كه ترك نكند قرائت يا ذكر را به اينكه ساكت
بماند وأحوط بلكه اظهر اين است كه قرائت را ترك كند ، خصوصا در نماز جهريه
واكتفا به ذكر كند وأحوط اين است كه به مطلق ذكر اكتفا نكند ، اگر چه اظهر كفايت آن
است بلكه بهتر آن است كه تسبيحات اربع بگويد وآن را هم سه مرتبه بگويد .
293 : سؤال : هر گاه مأموم در ركعت آخر به امام نرسد وقرائت بر أو واجب باشد
ووقت أو وفا ننمايد كه قرائت را تمام نمايد ، متابعت امام نمايد يا قصد انفراد نموده ،
قرائت را تمام نمايد ؟
جواب : هر گاه مظنه دارد كه وقت ، وفا مىكند به حمد وسوره يا به حمد تنها ،
شروع كند به خواندن وهر گاه در بين قرائت ، امام به ركوع رود ، حمد را تمام كند
وملحق شود به امام ، هر چند ركوع را با أو در نيابد وهر گاه جزم دارد يا مظنه دارد كه