و درود خدا بر او ، فرمود : ( به پسرش محمد حنفيّه سفارش كرد ) اى فرزند ! من از تهيدستى بر تو هراسناكم ، از فقر به خدا پناه ببر ، كه همانا فقر ، دين انسان را ناقص ، و عقل را سرگردان ، و عامل دشمنى « 1 » است .
حكمت 320
روش صحيح پرسيدن
( علمى ) و درود خدا بر او ، فرمود : ( شخصى مسئلهء پيچيدهاى سؤال كرد ، فرمود ) براى فهميدن بپرس ، نه براى آزار دادن ، كه نادان آموزش گيرنده ، همانند داناست ، و همانا داناى بىانصاف چون نادان بهانه جو است ! .
حكمت 321
قاطعيّت رهبرى در مشورت
( سياسى ، اجتماعى ) و درود خدا بر او ، فرمود : ( عبد اللّه بن عباس در مسألهاى نظر داد كه امام آن را قبول نداشت و فرمود ) بر تو است كه رأى خود را به من بگويى ، و من بايد پيرامون آن بينديشم ، آنگاه اگر خلاف نظر تو فرمان دادم بايد اطاعت كنى ! . « 2 »
حكمت 322
ضرورت تقويت روحيّهء مردم پس از جنگ
( سياسى ، اجتماعى ) و درود خدا بر او ، فرمود : ( وقتى امام از جنگ صفّين باز مىگشت به محلّه شباميان « 3 » رسيد ، آواز گريه زنان بر كشتگان جنگ را شنيد ، ناگاه حرب بن شرحبيل شبامى بزرگ قبيله شباميان خدمت امام رسيد به او فرمود ) آيا آن گونه كه مىشنوم ، زنان شما بر شما چيره شدهاند ؟ چرا آنان را از گريه و زارى باز نمىداريد ؟ ( حرب پياده و امام سوار بر اسب مىرفتند ، به او فرمود ) باز گرد ، كه پياده رفتن رييس قبيلهاى چون تو پشت سر من ، موجب انحراف زمامدار و زبونى مؤمن است .
حكمت 323
علل انحراف خوارج
( سياسى ، اعتقادى ) و درود خدا بر او ، فرمود : ( در جنگ نهروان هنگامى كه از كنار كشتگان خوارج مىگذشت فرمود ) بدا به حال شما ! آن كه شما را فريب داد به شما زيان رساند . ( پرسيدند چه كسى آنان را فريفت ، اى امير المؤمنين عليه السّلام ؟ فرمود ) شيطان گمراه كننده ، و نفسى كه به بدى فرمان مىدهد ، آنان را با آرزوها مغرور ساخت ، و راه گناه را بر ايشان آماده كرد ، و به آنان وعدهء پيروزى داد ، و سرانجام به آتش جهنّم گرفتارشان كرد .
حكمت 324
خداترس در خلوتگاهها
( اعتقادى ، اخلاقى ، تربيتى ) و درود خدا بر او ، فرمود : از نافرمانى خدا در خلوتها بپرهيزيد ، زيرا همان كه گواه است ، داورى كند .
حكمت 325
اندوه عزاى محمد بن ابى بكر
( سياسى ) و درود خدا بر او ، فرمود : ( آنگاه كه خبر كشته شدن محمد بن ابى بكر را به او دادند فرمود ) همانا اندوه ما بر شهادت او ، به اندازهء شادى شاميان است ، جز آن كه از آنان يك دشمن ، و از ما يك دوست كم شد .
حكمت 326
مهلت پذيرش توبه
( معنوى ) و درود خدا بر او ، فرمود : عمرى كه خدا از فرزند آدم پوزش را مىپذيرد شصت سال است .
حكمت 327
پيروزيهاى دروغين
( سياسى ، اخلاقى ) و درود خدا بر او ، فرمود : پيروز نشد آن كس كه گناه بر او چيرگى يافت ، و آن كس كه با بدى پيروز شد شكست خورده است .
هامش
( 1 ) داعية للمقت : بر انگيزانندهء خشم است ، خشم خدا ، يا خشم بندگان خدا .
( 2 ) ابن عبّاس به امام پيشنهاد داد تا معاويه را بر كار خود باقى نگهدارد و پس از آرام شدن اوضاع مملكت ، او را عزل كند ، امام در پاسخ او اين سخن را فرمود . ( تاريخ طبرى ج 6 ص 3089 )
( 3 ) شباميان : قبيلهاى از مردم همدان بودند .