و رازهاى درونم را به تو منتقل نكرده باشم ، و در نظرم كاهشى پديد آيد چنان كه در جسمم پديد آمد ، و پيش از آن كه خواهشها و دگرگونىهاى دنيا به تو هجوم آورند ، و پذيرش و اطاعت مشكل گردد ، زيرا قلب نوجوان چونان زمين كاشته نشده ، آمادهء پذيرش هر بذرى است كه در آن پاشيده شود .
پس در تربيت تو شتاب كردم ، پيش از آن كه دل تو سخت شود ، و عقل تو به چيز ديگرى مشغول گردد ، تا به استقبال كارهايى به روى كه صاحبان تجربه ، زحمت آزمون آن را كشيدهاند ، و تو را از تلاش و يافتن بىنياز ساختهاند ، و آنچه از تجربيّات آنها نصيب ما شد ، به تو هم رسيده ، و برخى از تجربيّاتى كه بر ما پنهان مانده بود براى شما روشن گردد .
پسرم ! درست است كه من به اندازه پيشينيان عمر نكردهام ، امّا در كردار آنها نظر افكندم ، و در اخبارشان انديشيدم ، و در آثارشان سير كردم تا آنجا كه گويا يكى از آنان شدهام ، بلكه با مطالعه تاريخ آنان ، گويا از اوّل تا پايان عمرشان با آنان بودهام ، پس قسمتهاى روشن و شيرين زندگى آنان را از دوران تيرگى شناختم ، و زندگانى سودمند آنان را با دوران زيانبارش شناسايى كردم ، سپس از هر چيزى مهم و ارزشمند آن را ، و از هر حادثهاى ، زيبا و شيرين آن را براى تو برگزيدم ، و ناشناختههاى آنان را دور كردم ، پس آنگونه كه پدرى مهربان نيكىها را براى فرزندش مىپسندد ، من نيز بر آن شدم تو را با خوبىها تربيت كنم ، زيرا در آغاز زندگى قرار دارى ، تازه به روزگار روى آوردهاى ، نيّتى سالم و روحى با صفا دارى .
5 روش تربيت فرزند
پس در آغاز تربيت ، تصميم گرفتم تا كتاب خداى توانا و بزرگ را همراه با تفسير آيات ، به تو بياموزم ، و شريعت اسلام و احكام آن از حلال و حرام ، به تو تعليم دهم و به چيز ديگرى نپردازم .
امّا از آن ترسيدم كه مبادا رأى و هوايى كه مردم را دچار اختلاف كرد ، و كار را بر آنان شبهه ناك ساخت ، به تو نيز هجوم آورد ، گر چه آگاه كردن تو را نسبت به اين امور خوش نداشتم ، امّا آگاه شدن و استوار ماندنت را ترجيح دادم ، تا تسليم هلاكتهاى اجتماعى نگردى ، و اميدوارم خداوند تو را در رستگارى پيروز گرداند ، و به راه راست هدايت فرمايد ، بنا بر اين وصيّت خود را اين گونه تنظيم كردهام . پسرم ! بدان آنچه بيشتر از به كار گيرى وصيّتم دوست دارم ترس از خدا ، و انجام واجبات ، و پيمودن راهى است كه پدرانت ، و صالحان خاندانت پيمودهاند . زيرا آنان آنگونه كه تو در امور خويشتن نظر مىكنى در امور خويش نظر داشتند .