ترجمه خطبه 148
( اين خطبه در بارهء شهر بصره و مردمش و طلحه و زبير ايراد شد )
روانشناسى طلحه و زبير ( در شورش بصره )
هر كدام از طلحه و زبير ، اميدوار است كه حكومت را به دست آورد ، و ديده به آن دوخته و رفيق خود را به حساب نمىآورد . « 1 » آن دو ، نه رشتهاى الهى را چنگ زدند و نه با وسيلهاى به خدا روى آوردند . هر كدام با كينه رفيق خود را بر دوش مىكشد ، كه به زودى پرده از روى آن كنار خواهد رفت .
به خدا سوگند ! اگر به آنچه مىخواهند برسند ، اين جان آن را مىگيرد و آن ، اين را از پاى در مىآورد ، هم اكنون گروهى سركش و نافرمان به پا خاستهاند ( ناكثين ) پس خدا جويان حسابگر كجايند ؟ سنّت پيامبر صلّى اللّه عليه و آله و سلّم بر ايشان بيان گرديد و اخبار امروز را به آنان گفتهاند ، در حالى كه براى هر گمراهى علّتى « 2 » و براى هر عهد شكنى بهانهاى وجود دارد .
سوگند به خدا ! من آن كس نيستم كه صداى گريه ، و بر سر و سينه زدن براى مرده ، و نداى فرشته مرگ را بشنود و عبرت نگيرد .
ترجمه خطبه 149
( در سال 40 هجرى در بيستم رمضان قبل از شهادت فرمود )
1 ياد مرگ
اى مردم ! هر كس از مرگ بگريزد ، به هنگام فرار آن را خواهد ديد ، اجل سر آمد زندگى ، و فرار از مرگ رسيدن به آن است ، چه روزگارانى كه در پى گشودن راز نهفتهاش بودم اما خواست خداوند جز پنهان ماندن آن نبود ، هيهات ! كه اين ، علمى پنهان است .
2 وصيّتهاى امام على عليه السّلام
امّا وصيّت من نسبت به خدا ، آن كه چيزى را شريك خدا قرار ندهيد ، و نسبت به پيامبر صلّى اللّه عليه و آله و سلّم اين است كه ، سنّت و شريعت او را ضايع نكنيد .
اين دو ستون محكم را بر پا داريد و اين دو چراغ را فروزان نگهداريد و تا آن زمان كه از حق منحرف نشدهايد ، سرزنشى نخواهيد داشت ، كه براى هر كس به اندازه توانايى او وظيفهاى تعيين گرديده ، و نسبت به افراد جاهل و نادان تخفيف داده شده است زيرا كه :
پروردگار رحيم ، و دين استوار ، و پيشوا آگاه است . من ديروز رهبر شما بودم و امروز مايهء پند و عبرت شما هستم ، و فردا از شما جدا خواهم شد ، خدا شما و مرا بيامرزد .
هامش
( 1 ) طلحه و زبير قبل از آغاز جنگ براى خواندن نماز جماعت نزاع كردند و با دخالت عائشه بنا شد يك روز فرزند طلحه و روز ديگر فرزند زبير نماز بخواند ، طلحه از مردم خواست او را با عنوان « امير » سلام دهند ، زبير هم همين درخواست را كرد .
( 2 ) اشاره به : تتيولوژىygoloiteT( علّت شناسى )