ترجمه خطبه 95
دوران جاهليّت و نعمت بعثت
خدا پيامبر اسلام را به هنگامى مبعوث فرمود كه مردم در حيرت و سرگردانى بودند ، در فتنهها به سر مىبردند ، هوى و هوس بر آنها چيره شده ، و خود بزرگ بينى و تكبّر به لغزشهاى فراوانشان كشانده بود ، و نادانيهاى جاهليّت پست و خوارشان كرده ، و در امور زندگى حيران و سرگردان بودند ، و بلاى جهل و نادانى دامنگيرشان بود . پس پيامبر صلّى اللّه عليه و آله و سلّم در نصيحت و خيرخواهى نهايت تلاش را كرد ، و آنان را به راه راست راهنمايى ، و از راه حكمت و موعظهء نيكو ، مردم را به خدا دعوت فرمود .
ترجمهء خطبه 96
1 خدا شناسى
سپاس خدا را كه اوّل است ، و چيزى پيش از او وجود نداشت ، و آخر است و پس از او موجودى نخواهد بود ، چنان آشكار است كه فراتر از او چيزى نيست ، و چنان مخفى و پنهان است كه مخفىتر از او يافت نمىشود .
2 ويژگىهاى پيامبر صلّى اللّه عليه و آله و سلّم
قرارگاه پيامبر صلّى اللّه عليه و آله و سلّم بهترين قرارگاه و محل پرورش و خاندان او شريفترين پايگاه است . در معدن بزرگوارى و گاهوارهء سلامت رشد كرد ، دلهاى نيكوكاران شيفته او گشته ، توجّه ديدهها به سوى اوست . خدا به بركت وجود او كينهها را دفن كرد و آتش دشمنىها را خاموش كرد . با او ميان دلها الفت و مهربانى ايجاد كرد و نزديكانى را از هم دور ساخت . انسانهاى خوار و ذليل و محروم در پرتو او عزّت يافتند ، و عزيزانى خود سر ذليل شدند . گفتار او روشنگر واقعيّتها ، و سكوت او زبانى گويا بود .
ترجمه خطبه 97
( پس از جنگ نهروان در نكوهش لشكريان خود در سال 38 هجرى ، كه براى نبرد نهايى با معاويه سستى مىورزيدند ايراد كرد )
1 علل نكوهش و شكست كوفيان
اگر خداوند ، ستمگر را چند روزى مهلت دهد ، از باز پرسى و عذاب او غفلت نمىكند ، و او بر سر راه ، در كمين گاه ستمگران است ، و گلوى آنها را در دست گرفته تا از فرو رفتن آب دريغ دارد . آگاه باشيد ! به خدايى كه جانم در دست اوست ، شاميان بر شما پيروز خواهند شد ، نه از آن رو كه از شما به حق سزاوارترند .