مىگويم : ( اگر صاحب انديشهاى درست در كلام امام كه فرمود :
« من أبصر بها بصرته »
انديشه كند در آن معناى شگرف ، و بينشى ژرف مىنگرد ، كه هرگز به پايان آن نتوان رسيد ، و ژرفاى كلام امام را نخواهد ديد . بخصوص كه جملهء
« و من أبصر اليها أعمته »
را هماهنگ با جملهء قبل ، به خوبى ارزيابى كند خواهد ديد كه تفاوت اين دو كلام تا كجاست . تفاوتى روشن و شگفتىآور و آشكار درود خدا و سلام او بر امام على عليه السّلام باد ) .
ترجمه خطبه 83
( از خطبه هاى شگفت آور امام عليه السّلام كه به آن خطبه « غرّا » گويند . )
شناخت صفات الهى
ستايش خداوندى را سزاست ، كه به قدرت ، و الا و برتر ، و با عطا و بخشش نعمتها به پديدهها نزديك است . اوست بخشندهء تمام نعمتها ، و دفع كنندهء تمام بلاها و گرفتارىها . او را مىستايم در برابر مهربانىها و نعمتهاى فراگيرش . به او ايمان مىآورم چون مبدأ هستى و آغاز كننده خلقت آشكار است .
از او هدايت مىطلبم چون راهنماى نزديك است ، و از او يارى مىطلبم كه توانا و پيروز است ، و به او توكّل مىكنم چون تنها ياور و كفايت كننده است . و گواهى مىدهم كه محمّد صلّى اللّه عليه و آله و سلّم بنده و فرستاده اوست . او را فرستادهء تا فرمانهاى خدا را اجرا كند و بر مردم حجّت را تمام كرده ، آنها را در برابر اعمال ناروا بترساند .
2 سفارش به پرهيزكارى
سفارش مىكنم شما بندگان خدا را به تقواى الهى ، كه براى بيدارى شما مثلهاى پند آموز آورده ، و سر آمد زندگانى شما را معيّن فرمود ، و لباسهاى رنگارنگ بر شما پوشانده ، و زندگى پر وسعت به شما بخشيده ، و با حسابگرى دقيق خود ، بر شما مسلّط است .
در برابر كارهاى نيكو ، به شما پاداش مىدهد ، و با نعمتهاى گسترده و بخششهاى بىحساب ، شما را گرامى داشته است ، و با اعزام پيامبران و دستورات روشن ، از مخالفت با فرمانش شما را بر حذر داشته است .
تعداد شما را مىداند ، و چند روزى جهت آزمايش و عبرت براى شما مقرّر داشته ، كه در اين دنيا آزمايش مىگرديد ، و برابر اعمال خود محاسبه مىشويد .
3 دنيا شناسى
آب دنياى حرام همواره تيره ، و گل آلود است .
منظرهاى دل فريب و سر انجامى خطرناك دارد . فريبنده و زيباست اما دوامى ندارد .
نورى است در حال غروب كردن ، سايهاى است نابود شدنى ، ستونى است در حال خراب شدن ، آن هنگام كه نفرت دارندگان به آن دل بستند و بيگانگان به آن اطمينان كردند ، چونان اسب چموش پاها را بلند كرده ، سوار را بر زمين مىكوبد ، و با دامهاى خود آنها را گرفتار مىكند ، و تيرهاى خود را به سوى آنان ، پرتاب مىنمايد ، طناب مرگ به گردن انسان مىافكند ، به سوى گور تنگ و جايگاه وحشتناك مىكشاند تا در قبر ، محل زندگى خويش ، بهشت يا دوزخ را بنگرد ، و پاداش اعمال خود را مشاهده كند .