بر بازنگشتن بر گناه است . و سوّم اين است كه حقوق مردم را بپردازى تا صاف و پاك فارغ از حق ديگران خداى را ملاقات كنى ، و چهارم اينكه هر واجبى را كه ترك كردهاى ادا نمايى ، و پنجم تلاش كنى آن گوشتى كه بر گناه روييده ، با تحمّل حزن و اندوه ، آن را ذوب كنى تا آنجا كه پوست به استخوان بچسبد و بين آن دو گوشت جديد برويد . و ششم اينكه رنج طاعت و عبادت را بر بدنت بچشانى همانطور كه شيرينى معصيت را بر او چشاندهاى پس از انجام اين مراحل بگو : استغفر اللَّه . »
19 - امام صادق عليه السلام فرمود :
« إنّ رسول اللَّه صلى الله عليه و آله كان يتوب إلى اللَّه ويستغفره في كلّ يوم وليلة مأة مرّة من غير ذنب ، إنّ اللَّه يخصّ أولياءه بالمصائب ليأجرهم عليها من غير ذنب » « 1 » .
« پيامبر خدا صلى الله عليه و آله در هر شب و روز ، بدون گناه ، يكصد بار توبه مىكرد و از خدا مغفرت مىخواست . خداوند براى دوستان خود ، بدون اينكه گناهى انجام بدهند ، مصيبتها و رنجهايى قرار داده است تا در مقابل ، به آنها پاداش بدهد . »
چگونه توبه كنيم و چگونه از پروردگار آمرزش بخواهيم ؟
توبه آداب خاصى دارد كه اگر شخص توبه كننده به آنها عمل كند ، به استجابت نزديكتر خواهد بود . در روايات ذيل بخشى از اين آداب را مىخوانيم ؛ مانند : وقت توبه و طلب آمرزش كه در سحر باشد و بلا فاصله بعداز ارتكاب گناه يا در همان روز و در هنگام طلوع فجر و غروب خورشيد انجام شود ، و هر زمانى كه از او گناهى سرزند ، استغفار كند هر چند آن گناه بارها هم از او تكرار شده باشد و هر چند بعداز بيست سال ، و هر موقعى كه مصيبتى بر انسان وارد مىشود هم بايد استغفار كند ، زيرا آن
هامش
( 1 ) - وسائل الشيعه ، ج 11 ، باب 92 ، ص 368 ، حديث 5 .