پس پيغامبر عليه السلم على را گفت كه بنبيس كه اين هر دو نام بزرگ خداى عزّ و جلّ است ، و هر كه اين دو نام بصدق برخواند و معنى اين بداند بىشك در بهشت شود .
اما قوله ملك يوم الدّين ، پادشاه روز رستخيز . خداى عزّ و جلّ پادشاه روز رستخيز است ، و پادشاه روزهاى ديگر ، و پادشا [ ه ] امروز ، و پادشاه همه اوقات و ساعات . و لكن از بهر آن گفت مالك يوم الدين كه روز رستخيز وعده كردست پاداش دادن ، چنان كه گفت عزّ و جلّ :
وَ لا تَحْسَبَنَّ اللَّهَ غافِلًا عَمَّا يَعْمَلُ الظَّالِمُونَ
.
إِنَّما يُؤَخِّرُهُمْ لِيَوْمٍ تَشْخَصُ فِيهِ الْأَبْصارُ
« 1 » . و اين آيت دليل است كه روز پاداش دادن روز رستخيز است ، و ثواب و عقاب و بهشتى و دوزخى ، آن روز پديدار آيد .
اما قوله تعالى ايّاك نعبد . گفت ترا پرستيم و با تو انباز نگيريم .
اما قوله [ و ] ايّاك نستعين . و از تو يارى خواهيم بپرستيدن تو .
و اما قوله اهدنا الصّراط المستقيم . گفت ما را « 2 » بنماى راه راست .
اما قوله صراط الّذين انعمت عليهم . يعنى راه آن كسهاى كه از ايشان خشنود بودى ، چون پيغامبران و شهيدان و صدّيقان و اتباع ايشان .
و اما قوله غير المغضوب عليهم و لا الضّالين . يعنى جز آن ستمكاران كه بر ايشان خشم گرفتى چون جهودان و ترسا آن و بىدينان و بىراهان .
اينست تفسير سورت الحمد كه ياد كردهاند « 3 » بران طريق كه آغاز كرديم . و السّلم .
بازگشتيم به قرآن .
هامش
( 1 ) ابراهيم ، 42
( 2 ) متن : مرا .
( 3 ) « آمد » هم مىتوان خواند .