رحمت . * ( لِيُخْرِجَكُمْ مِنَ الظُّلُماتِ إِلَى النُّورِ ) * ، تا بيرون آرد شما را از تاريكى كفر و معصيت به نور ايمان و طاعت ، به ( 1 ) الطاف و توفيق و اقدار ( 2 ) و تمكين . * ( وَكانَ بِالْمُؤْمِنِينَ رَحِيماً ) * ، و او به مؤمنان رحيم بوده است هميشه .
* ( تَحِيَّتُهُمْ يَوْمَ يَلْقَوْنَه سَلامٌ ) * ، تحيّت ايشان و خطاب ايشان ( 3 ) ، يعنى مؤمنان آن روز كه با جوار رحمت او روند و ملاقات باشد ايشان را سلام بود از خداى - جلّ جلاله - و از فريشتگان .
و ابو حمزة الثّمالىّ گفت : * ( يَوْمَ يَلْقَوْنَه ) * ، ضمير راجع است با ملك الموت كناية عن غير مذكور ، آن روز ( 4 ) كه ببينند ( 5 ) ملك الموت را . و بر قول آن كس كه گفت :
ضمير راجع است با نام خداى ، و اين ملاقات با خداى است ( 6 ) ، تفسير « لقا » آن باشد كه برفت چند جايگاه ( 7 ) ، و بيان كرد كه ( 8 ) كنايت راجع است با ملك الموت ، قوله :
الَّذِينَ تَتَوَفَّاهُمُ الْمَلائِكَةُ طَيِّبِينَ يَقُولُونَ سَلامٌ عَلَيْكُمْ ( 9 ) .
البراء بن عازب گفت در اين آيت : مراد آن است كه چون ملك الموت را بينند ( 10 ) . آنگه ( 11 ) گفت : او جان هيچ بندهء مؤمن بر ندارد الَّا و سلام ( 12 ) كند بر او .
عبد اللَّه مسعود گفت : ملك الموت چون بنزديك بندهء مؤمن رسد ، گويد : السّلام عليك ربّك يقرئك السّلام ، خدايت سلام مىگويد .
* ( وَأَعَدَّ لَهُمْ أَجْراً كَرِيماً ) * ( 13 ) * ( ) * ، و نهاده و بجارده است براى ( 14 ) ايشان مزدى كريم ، با
هامش
( 1 ) . آج ، لب : و .
( 2 ) . آط ، آب ، آج ، لب ، مش : اقتدار .
( 3 ) . اساس ايشان ، به قياس با ديگر نسخه بدلها ، زايد مىنمايد .
( 4 ) . آط ، آب ، آج ، لب ، مش : روزى .
( 5 ) . آط ، آج ، لب : ببيند ، آب : بيند .
( 6 ) . آط ، آج ، لب : ملاقات خداست .
( 7 ) . آط ، آب ، آج ، لب : جاى .
( 8 ) . آط ، آب ، آج ، لب : بيان آن كه .
( 9 ) . سورهء نحل ( 16 ) آيهء 32 .
( 10 ) . آج ، لب : ببينند .
( 11 ) . آط ، آب ، آج ، لب ، مش او .
( 12 ) . آط : و الَّا و سلام .
( 13 ) . مش بار الها ! مغفرت كن كاتب اين كتاب را ، و مالكش را ، و قارى را به حرمت محمّد و آل محمّد - سلام اللَّه عليهم .گر به هم بر زده بينى خط من عيب مكن
كه مرا محنت ايّام به هم بر زده كردكتبه شهاب الدين .
( 14 ) . نسخهء « آب » در اين جا پايان مىپذيرد .