گفت : * ( أَمْسِكْ عَلَيْكَ زَوْجَكَ وَاتَّقِ اللَّه ) * ، گفت : زن را نگاه دار و از خداى بترس ، و او را وعظ كرد ، فذلك قوله تعالى : * ( وَإِذْ تَقُولُ لِلَّذِي ) * ، ياد كن اى محمّد چون گفتى آن كس را كه خداى بر او نعمت كرد ، و تو بر او نعمت كردى ، يعنى زيد حارثه [ را ] ( 1 ) .
امّا نعمت خداى به هدايت بود ، و امّا نعمت تو به عتق كه او را آزاد بكردى نگاه دار زنت را و از خداى بترس . امّا قوله : * ( وَتُخْفِي فِي نَفْسِكَ مَا اللَّه مُبْدِيه وَتَخْشَى النَّاسَ وَاللَّه أَحَقُّ أَنْ تَخْشاه ) * ( 2 ) * ( ) * ، و پنهان مىدارى ( 3 ) در نفس خود آنچه خداى آشكارا خواهد كردن و از مردمان مىترسى ( 4 ) و اوليتر آن كه از خداى بترسى ( 5 ) ، آنچه در دل ( 6 ) داشت عشق نبود ، عزم بود بر نكاح او اگر زيد او را دست بدارد كه او را بزنى كند ، چه دختر عمّهء او بود ، و ترس او از مردم براى آن بود كه گفتندى : زن پسر را به زنى كرده است ، و پندارند ( 7 ) كه اين روا نيست ، و آن خود در شرع روا بود .
امّا قوله : * ( وَاللَّه أَحَقُّ أَنْ تَخْشاه ) * ، دليل آن نكند كه او از خداى نترسد ( 8 ) ، براى آن كه اين در حقّ آن كس روان ( 9 ) باشد كه او از خداى ترسد ، چنان كه گفت :
[ 259 - ر ] [ يا أَيُّهَا النَّبِيُّ اتَّقِ اللَّه ( 10 ) ، و : لَئِنْ أَشْرَكْتَ لَيَحْبَطَنَّ عَمَلُكَ ( 11 ) ، و اين دليل ] ( 12 ) نكند كه او ( 13 ) شرك ( 14 ) خواست آوردن .
و در اخبار ما چنان است كه : خداى تعالى خواست تا آن حكم جاهليّت ( 15 ) منسوخ كند كه نكاح زنان ادعاء حرام داشتندى چون نكاح زنان پسران ( 16 ) كه از صلب
هامش
( 12 - 1 ) . اساس : ندارد از آط ، افزوده شد .
( 2 ) . آط ، آب ، آج ، لب گفت .
( 3 ) . آج ، لب : مىداريد .
( 4 ) . آط ، آب ، مش : مىبترسى ، آج ، لب : مىترسيد .
( 5 ) . آج ، لب : بترسد ، احتمالا « بترسيد » بايد بوده باشد .
( 6 ) . آط ، آب ، آج ، لب ، مش ، كا پنهان .
( 7 ) . آط ، آج ، لب ، مش : نپندارند .
( 8 ) . آط ، آب ، آج ، لب : نترسيد .
( 9 ) . كا : روا ، ديگر نسخه بدلها : ندارد .
( 10 ) . سوره احزاب ( 33 ) آيهء 1 .
( 11 ) . سورهء زمر ( 39 ) آيهء 65 .
( 13 ) . اساس : نه آن كه او ، آط ، آب ، آج ، لب ، مش : نكند كه رسول خداى ، با توجّه به نسخه آط و ديگر نسخه بدلها ، تصحيح شد .
( 14 ) . آط ، آب ، آج ، لب ، مش : شركى .
( 15 ) . آط ، آب ، آج ، لب ، مش را .
( 16 ) . آط ، آب ، آج ، لب ، مش ، كا : پسر .