و امّا امانت من تا آن جاست كه ، خداى تعالى هر پيغامبرى را كه فرستاد هيچ كس را بر وحى ايشان امين نداشت الَّا مرا . * ( وَأَمْطَرْنا عَلَيْها ) * [ 190 - پ ] * ( حِجارَةً ) * ، و بر ايشان بارانيديم سنگها * ( مِنْ سِجِّيلٍ ) * ، يقال : مطر فى الرّحمة و في العذاب امطر ( 1 ) ، قال اللَّه تعالى : أُمْطِرَتْ مَطَرَ السَّوْءِ . . . ( 2 ) ، گفتند : خداى تعالى پس از آن بفرمود تا سنگ بر ايشان بباريد ، و بعضى دگر گفتند : سنگ بر ايشان نباريد و انّما سنگ بر آنان آمد كه ايشان به شهرها و سفرها و راهها رفته بودند ، تا در خبر است كه : مقاتل سليمان گفت ، از مجاهد پرسيدم كه : از قوم لوط كس نماند ؟ گفت : نه مگر يك مرد كه او چهل روز بماند ، گفت : چگونه : گفت : در حرم بود به مكّه سنگى بيامد تا بر او آيد ، فريشتگان رد كرد [ ند ] ( 3 ) و گفتند : برو كه او در حرم است ، و آن كه در حرم بود آمن ( 4 ) بود سنگ برفت و بيرون حرم در هوا بيستاد ( 5 ) تا مرد از پس چهل روز بيرون آمد سنگ بر او آمد و او را بكشت .
ابو سعيد الخدرىّ گفت : آنان كه عمل قوم لوط كردند سى و اند مرد بودند ، به چهل نرسيدند ، خداى تعالى چهار هزار هزار مرد را هلاك كرد براى آن كه امر معروف و نهى منكر نكردند ، و رسول - صلَّى اللَّه عليه و آله - گفت :
لتأمرنّ ( 6 ) بالمعروف و لتنهون ( 7 ) عن المنكر او ليعمّنّكم ( 8 ) العقوبة جميعا
، گفت : اگر امر معروف و نهى منكر كنى و الَّا خداى تعالى عقوبتى عام فرستد شما را .
ابو بكر عيّاش گفت ، باقر را - عليه السّلام - پرسيدم كه : خداى تعالى زنان را به گناه مردان بگرفت ( 9 ) در عهد لوط ؟ گفت : نه ( 10 ) ، چنان كه مردان به مردان مشغول بودند ( 11 ) ، زنان به زنان مشغول بودند ( 12 ) .
قوله : * ( حِجارَةً مِنْ سِجِّيلٍ ) * ، مفسّران در او خلاف كردند ، بعضى گفتند : سنگى
هامش
( 1 ) . مل ، مج ، لب ، آز : و امطر فى العذاب .
( 2 ) . سورهء فرقان ( 25 ) آيهء 40 .
( 3 ) . اساس : ندارد ، به قياس با نسخهء آو ، افزوده شد .
( 4 ) . همهء نسخه بدلها : ايمن .
( 5 ) . آو ، آج ، بم ، مل ، مج : بايستاد ، لب ، آز : باستاد .
( 6 ) . مل : ليأمرون ، آو ، آج ، بم ، مج ، لب ، آز : لتأمرون
( 7 ) . مل : لينهون .
( 8 ) . آو ، آز : ليعلمنّكم .
( 9 ) . مل : نگرفت .
( 10 ) . مل و لكن .
( 12 - 11 ) . مل : شدند .