ساكن كردند و « عين » ساكن بود با اصل خود بردند كه « نعم » است على وزن فعل ، و « ميم » كه لام الفعل است ساكن بكردند و آنگه ادغام كردند « نعمّا » شد .
و حسن بصرى بى ادغام خواند : فنعم ما ، و ابو عمرو و نافع - نه ( 1 ) به روايت ورش - و عاصم به روايت ابو بكر [ 365 - ر ] و ابو جعفر و شيبه خواندند : « فنعمّا ( 2 ) » به كسر « نون » و اختلاس حركت عين بين الحركة و السكون ، و در سورة النّساء همچنين في قوله : إِنَّ اللَّه نِعِمَّا يَعِظُكُمْ بِه ( 3 ) ، و مثله
قوله ( 4 ) - عليه السلام : نعما بالمال الصالح للرجل الصالح .
و ابن عامر [ و حمزه ] ( 5 ) و كسائى و خلف خواندند : « فنعمّا » ، به فتح « نون » و كسر « عين » . و در شاذّ ، اعمش ( 6 ) و يحيى وثاب و ابن كثير و يعقوب به كسر « نون » و « عين » خواندند ، و در شاذّ طلحة بن مصرّف و ايّوب .
* ( وَإِنْ تُخْفُوها ) * ، و اگر باز پوشى . و « اخفا » پوشانيدن ( 7 ) باشد ، و اخفا نيز اظهار بود ( 8 ) ، و كلمت از اضداد است . و گفتهاند : « اخفا » ستر ( 9 ) باشد ، و « اختفا » اظهار باشد - ذكره ثعلب . حق تعالى گفت : هر دو نيك باشد ( 10 ) چون براى خداى بود ، و لكن صدقه سرّ بهتر باشد .
و در خبر مىآيد كه رسول - عليه السلام - گفت :
صدقة السر تطفئ غضب الرب
، يعنى صدقه سرّ ( 11 ) خشم خداى بنشاند ، و در دگر خبر :
تطفئ الخطيئة ( 12 ) كما تطفئ ( 13 ) الماء النار و تدفع سبعين بابا من البلاء
، گناه را بنشاند چنان كه آب آتش را و هفتاد نوع بلا ( 14 ) بگرداند .
هامش
( 1 ) . دب ، مب : ندارد .
( 2 ) . تب ، مج ، وز ، آج ، لب ، فق ، مب ، مر : فنعما .
( 3 ) . سوره نساء ( 4 ) آيه 58 .
( 4 ) . همه نسخه بدلها : قول النبىّ .
( 5 ) . اساس : كلمه زير وصّالى رفته است ، با توجّه به تب و ديگر نسخه بدلها افزوده شد .
( 6 ) . دب و نخعى .
( 7 ) . همه نسخه بدلها : پوشيدن .
( 8 ) . همه نسخه بدلها : باشد .
( 9 ) . فق ، مر : سرّ .
( 10 ) . تب : است .
( 11 ) . تب : پنهان .
( 12 ) . اساس كه در اين مورد نو نويس است : الذّنوب ( در حاشيه : الذّنب ) ، با توجّه به تب و ديگر نسخه بدلها تصحيح شد .
( 13 ) . تب : يطفئ .
( 14 ) . تب ، آج ، لب ، مر ، فق را .