صدقاتى كه ايشان را بودى بياوردندى و در مسجد بنهادندى ، چون پر شدى ( 1 ) رسول - عليه السلام - قسمت كردى .
روزى مردى بيامد ( 2 ) و پاره اى خرماى بد بياورد و بنهاد . چون رسول - عليه السلام - در آمد و آن ديد گفت : اين خرماى بد چيست و كه آورده است ؟
بئس ما صنع صاحب هذا
، بد كرده است خداوند اين ، و در بعضى الفاظ خبر چنين است كه : [ اما ] ( 3 )
ان صاحب هذا ليأكل الحشف يوم القيامة
، خداوند اين را فرداى ( 4 ) قيامت هم حشف دهند ، آنگه بفرمود تا آن خوشه خرما در آويختند ( 5 ) تا هر كه مىديد ملامت مىكرد آن را كه ( 6 ) آن آورده است ( 7 ) ، خداى تعالى به نهى كردن از اين معنى اين آيت فرستاد .
امير المؤمنين على - عليه السلام - گفت ( 8 ) ، و حسن و مجاهد و ضحّاك كه ( 9 ) :
جماعتى بودند كه چون زكات يا صدقه خواستدندى ( 10 ) دادن بگزيدندى ( 11 ) آنچه خيار بودى خود را باز گرفتندى ، و آنچه رذال ( 12 ) بودى صدقه را بنهادندى از هر جنسى ، خداى تعالى اين آيت در حقّ ايشان بفرستاد تا از ( 13 ) خرما حشف ندهند ، و از حبوب زؤان ( 14 ) و نوعى كه بد باشد از آن ، و از زرّ و سيم زيوف و نبهره ( 15 ) ندهند .
* ( وَلَسْتُمْ بِآخِذِيه إِلَّا أَنْ تُغْمِضُوا فِيه ) * ، زهرى خواند : الَّا ان تغمضوا ، به فتح « تا » و ضمّ « ميم » . و حسن بصرى خواند : الَّا ان تغمضوا به فتح « تا » و كسر « ميم » ( 16 ) ، يقال : غمض يغمض [ و يغمض ] ( 17 ) ، و قتاده خواند : الَّا ان تغمّضوا [ فيه ] ( 18 ) من التّغميض
هامش
( 1 ) . تب : چون بسيار شدى .
( 2 ) . همه نسخه بدلها : مردى بيامد روزى .
( 18 - 3 ) . اساس : ندارد ، با توجّه به تب و ديگر نسخه بدلها افزوده شد .
( 4 ) . اساس كه در اين كلمه نو نويس است : اين خرما را ، آج ، آب ، فق ، مب ، مر : اين را روز ، با توجّه به تب تصحيح شد .
( 5 ) . دب : بياويختند .
( 6 ) . اساس كه در اين كلمه نو نويس است : آن كس كه : با توجّه به تب و ديگر نسخه بدلها تصحيح شد .
( 7 ) . همه نسخه بدلها : آورده بود .
( 8 ) . مب : ندارد .
( 9 ) . تب ، مج ، وز ، آج ، لب ، فق ، مب ، مر : گفتند .
( 10 ) . همه نسخه بدلها : خواستندى .
( 11 ) . همه نسخه بدلها بجز تب ، دب از .
( 12 ) . مج ، وز ، دب ، مب : زوال .
( 13 ) . تب : تا آن ، دب ، تا از آن .
( 14 ) . آج ، لب ، فق ، مب ، مر : ندارد .
( 15 ) . آج : ناسره .
( 16 ) . تب ، وز ، آج ، لب ، فق ، مب ، مر و اين دو لغتند .
( 17 ) . اساس : مب : ندارد ، با توجّه به تب و ديگر نسخه بدلها افزوده شد .