بيرون فرمان خداى ( 1 ) .
( 2 )
جز دين خداى طلب مىكنيد و تن بداده است ( 3 ) او را هر كه در آسمان و زمين است به اختيار ( 4 ) و كراهت و با او بزند شما را .
قوله : * ( وَمِنْ أَهْلِ الْكِتابِ ) * ، بيشتر مفسران بر آنند كه آيت در جمله جهودان آمد ، حق تعالى باز نمود كه : در ايشان نيز امانت و خيانت ( 5 ) هست . و « قنطار » عبارت است از مال بسيار ، و « دينار » عبارت است از مال اندك ، و اختلاف اقوال در قنطار بگفتيم .
حق تعالى گفت ( 6 ) : از اهل كتاب كس هست كه اگر او را امين دارى [ بر قنطارى زر و به امانت پيش او بنهى با تو دهد ، و كس هست كه اگر او را امين دارى ] ( 7 ) بر دينارى با تو ندهد ، و « من » اين جايگاه نكره موصوفه است چنان كه شاعر گفت :
ربّ من انضجت غيظا صدره
قد تمنّى لي موتا لم يطع
اراد ربّ انسان ، يقال : امنته بكذا و على كذا بمعنى واحد .
اگر گويند : اين را چه فايده باشد . و خلايق عالم چنيناند ، بعضى امين و بعضى خاين ، جواب گوييم : خداى تعالى تحذير مىكند مسلمانان را از آنچه ايشان را امين دارند ، و مال خود پيش ايشان به امانت بنهند و مغرور شوند به ايشان ، براى آن كه ايشان مال مسلمانان حلال دارند .
و اين آيت جارى مجراى آن خبر بود در معنى كه گفت - عليه السلام :
ا ترعون
هامش
( 1 ) . وز ، دب باشند ، آج ، لب : بيرون روندگان از دين .
( 2 ) . مج ، وز ، دب ، آج ، لب : ترجعون ، با توجّه به ضبط قرآن مجيد تصحيح شد .
( 3 ) . آج ، لب : و گردن بنهاد .
( 4 ) . مج ، وز : رهبت ، با توجّه به آج تصحيح شد .
( 5 ) . مب : ديانت .
( 6 ) . مب كه .
( 7 ) . مج ، آج ، لب ، فق : ندارد ، با توجّه به وز و ديگر نسخه بدلها افزوده شد .