ايشان ، و گفتند : اى محمّد ! ( 1 ) شنيديم كه از جمله ( 2 ) آنچه فرو [ د ] ( 3 ) آمد بر تو « الم » است . به خداى بر تو كه چنين است و اين منزل است بر تو ، گفت : چنين است ، گفت ( 4 ) : اگر اين درست است ، چنان مىنمايد كه ملك امّت تو هفتاد و يك سال باشد ، و اين از حساب جمّل گفت كه « الف » يكى باشد ، و « لام » سى و « ميم » چهل ، جمله هفتاد و يك باشد .
آنگه گفت : يا محمّد ! از اين جنس دگر هست ؟ گفت : بلى ( 5 ) ، « المص » ، گفت : اين بيشتر است از آن ، اين سد و شست ( 6 ) و يك سال است ، و لكن دگر هست ؟ گفت : آرى ، « الر » . گفت : اين بيشتر است ، اين دويست و سى و يك سال است . دگر هست ؟ گفت : آرى ، « المر » گفت : اين بيشتر است ، اين دويست و هفتاد و يك ( 7 ) است ، بر ما مشتبه شد ، ندانيم تا بر كدام گيريم ؟ بر كمتر يا بر بيشتر ؟ و ما به اين ايمان نياريم ، خداى تعالى اين آيت فرستاد ( 8 ) : * ( هُوَ الَّذِي أَنْزَلَ عَلَيْكَ الْكِتابَ مِنْه آياتٌ مُحْكَماتٌ هُنَّ أُمُّ الْكِتابِ وَأُخَرُ مُتَشابِهاتٌ ) * .
* ( فَأَمَّا الَّذِينَ فِي قُلُوبِهِمْ زَيْغٌ ) * ، اى ميل عن الحقّ ، يقال : زاغ يزيغ اذا مال ، امّا آنان كه در دل ايشان زيغى باشد ، يعنى ميلى و كژى از حق ، و قيل شكّ ، گفتهاند مراد شكّ است .
* ( فَيَتَّبِعُونَ ما تَشابَه مِنْه ) * ، به دنبال آن ( 9 ) شوند كه متشابه است ، چرا « ابتغاء الفتنة ( 10 ) » ، براى طلب فتنه و طلب تأويلش .
خلاف كردند در آن كه مراد به اين آيت كيست ؟ ربيع گفت : وفد نجرانند كه ايشان با رسول - عليه السلام - در عيسى خصومت كردند و گفتند : نه تو مىگويى ( 11 ) عيسى كلمه خدا بود و روح او ؟ گفت : بلى . گفتند : ما را اين بس است ، خداى تعالى اين آيت فرستاد .
هامش
( 1 ) . مج ، وز ، دب ، آج ، لب ، فق ما .
( 2 ) . مب قرآن .
( 3 ) . اساس : ندارد ، با توجّه به مج و ديگر نسخه بدلها افزوده شد .
( 4 ) . اساس كه در اين مورد نو نويس است : گفتند ، با توجّه به مج و ديگر نسخه بدلها تصحيح شد .
( 5 ) . وز ، دب : آرى .
( 6 ) . همه نسخه بدلها : صد و شصت .
( 7 ) . همه نسخه بدلها بجز مج ، وز سال .
( 8 ) . مب ، مر قوله .
( 9 ) . دب ، آج ، لب ، فق ، مب ، مر : او .
( 10 ) . اساس گفتند ، با توجّه به مج و ديگر نسخه بدلها تصحيح شد .
( 11 ) . مر كه .