يؤس : * ( لا يَسْأَمُ الإِنْسانُ مِنْ دُعاءِ الْخَيْرِ وَإِنْ مَسَّه الشَّرُّ فَيَؤُسٌ قَنُوطٌ ) * فصلت :
49 . يؤس و قنوط هر دو بيك معنىاند يعنى انسان از طلب خير خسته نميشود و اگر ضررى به او رسد بسيار نااميد و مأيوس است .
يبس :
( بضمّ و فتح اوّل ) خشكيدن .
و آن اين است كه چيزىتر بوده سپس بخشكد . * ( وَلا رَطْبٍ وَلا يابِسٍ إِلَّا فِي كِتابٍ مُبِينٍ ) * انعام : 59 . هيچ تر و خشكى نيست يا هيچ تر و خشكى به زمين نميافتد مگر آنكه در كتابى آشكار است رجوع شود به « رطب » .
يبس : * ( وَلَقَدْ أَوْحَيْنا إِلى مُوسى أَنْ أَسْرِ بِعِبادِي فَاضْرِبْ لَهُمْ طَرِيقاً فِي الْبَحْرِ يَبَساً ) * طه : 77 . يبس ( بر وزن فرس ) مكانى است كه در آن آب بوده و خشك شده باشد . يعنى بموسى وحى كرديم كه بندگان مرا شب هنگام از مصر خارج كن و راه خشكى در دريا براى آنها بزن .
* ( وَسَبْعَ سُنْبُلاتٍ خُضْرٍ وَأُخَرَ يابِساتٍ ) * يوسف : 43 . و هفت سنبله سبز و بقيه خشك .
يتم :
يتم آنست كه پدر كودكى قبل از بلوغ او بميرد و در سائر حيوانات آنست كه مادرش بميرد ( مجمع و مفردات ) پس يتيم در انسان بمعنى پدر مرده ( البته قبل از بلوغ كودك ) و در غير انسان بمعنى مادر مرده است .
* ( وَلا تَقْرَبُوا مالَ الْيَتِيمِ إِلَّا بِالَّتِي هِيَ أَحْسَنُ ) * انعام : 152 . بمال يتيم نزديك نشويد مگر به بهترين طريق .
جمع آن در قرآن مجيد يتامى است * ( وَآتَى الْمالَ عَلى حُبِّه ذَوِي الْقُرْبى وَالْيَتامى وَالْمَساكِينَ ) * بقره :
177 . در آيه * ( وَآتُوا الْيَتامى أَمْوالَهُمْ . . . ) * نساء : 2 . باعتبار ما كان يتامى اطلاق شده و گر نه تا يتيم است مال به او داده نميشود و پس از بلوغ به او يتيم گفته نميشود .
خوردن مال يتيم از گناهان كبيره است و بر آن وعده آتش داده شده :
* ( إِنَّ الَّذِينَ يَأْكُلُونَ أَمْوالَ الْيَتامى ظُلْماً إِنَّما يَأْكُلُونَ فِي بُطُونِهِمْ ناراً وَسَيَصْلَوْنَ سَعِيراً ) * نساء : 10 . آنان كه اموال يتيمان را بظلم ميخورند فقط