بر آنها راه يافته بيان ميدارد و اين مخالف آن نيست كه قرآن احكامى غير از احكام تورات و انجيل را بياورد قرآن در عين حال كه مراقب و مصدّق آن دو است احكام گستردهاى كه مطابق هر عصر است نيز دارد لذا در ذيل آيه فرموده : * ( فَاحْكُمْ بَيْنَهُمْ بِما أَنْزَلَ الله وَلا تَتَّبِعْ أَهْواءَهُمْ عَمَّا جاءَكَ مِنَ الْحَقِّ لِكُلٍّ جَعَلْنا مِنْكُمْ شِرْعَةً وَمِنْهاجاً . . . ) * .
يعنى ميان اهل كتاب با آنچه خدا به تو نازل كرده حكم كن ، زيرا كتاب تو قائم بامر دين و حافظ و مراقب كتب گذشته است .
در المنار گويد معناى * ( « مُهَيْمِناً عَلَيْه » ) * آنست كه رقيب و گواه آنهاست .
حقيقت حال آنها را در اصل انزال و اينكه مخاطب آنها را در اصل انزال و اينكه مخاطب آنها چه كسانى بودند ، و اينكه مقدارى از آنها فراموش شده و از بين رفته و بسيارى دچار تحريف و تأويل گشته و از عمل به آنها اعراض شده ، بيان ميدارد .
هنالك :
هنالك اشاره است به مكان دور . چنان كه هنا به مكان نزديك و هناك به مكان متوسّط دربارهء هنا و هناك در اوّل باب اشاره شد امّا هنالك 9 بار در كلام الله مجيد آمده است * ( هُنالِكَ دَعا زَكَرِيَّا رَبَّه ) * آل عمران : 38 . در آنجا زكريّا پروردگارش را خواند .
راغب گويد : هنالك در اشاره به زمان و مكان هر دو به كار ميرود ولى مكان ثابتتر است . نگارنده گويد :
شايد آن در آيهء فوق اشاره به زمان باشد .
هنأ :
گوارا بودن . هنيء : گوارا .
گويند : هنيء هر چيزى است كه در آن مشقّتى نيست و وخامتى در پى ندارد و اصل آن در طعام است . * ( كُلُوا وَاشْرَبُوا هَنِيئاً بِما كُنْتُمْ تَعْمَلُونَ ) * طور :
19 . گوارا بخوريد و بنوشيد در اثر آنچه ميكرديد . * ( « هَنِيئاً » ) * چهار بار در كلام الله مجيد به كار رفته است .
هود :
( بفتح ه ) رجوع و توبه .
« هاد الرّجل هودا » يعنى توبه كرد و بسوى حق برگشت . * ( إِنَّا هُدْنا إِلَيْكَ ) * اعراف : 156 . يعنى : ما بسوى