* ( مِنْهُمْ لَه عَذابٌ عَظِيمٌ ) * نور : 11 . بعضى « كبر » را در آيه بضمّ كاف خواندهاند مراد از آن معظم شىء است . ضمير « كبره » راجع بافك واقع در صدر آيه است ، گويند مراد از * ( « وَالَّذِي تَوَلَّى » ) * عبد اللَّه بن ابىّ است كه در اشاعهء افك پا فشارى ميكرد .
يعنى : آنكه بمعظم افك مباشرت كرده براى اوست عذابى بزرگ .
* ( إِنْ فِي صُدُورِهِمْ إِلَّا كِبْرٌ ) * غافر :
56 . نيست در سينه هاشان مگر تكبّر و خود بزرگ بينى .
تكبّر : نيز به همان معنى است و شايد تكلَّف در آن منظور باشد يعنى به زور خودش را كبير ميداند بدترين تكبّر آنست كه در برابر امر خدا تكبّر و از قبول آن امتناع كند * ( فَاهْبِطْ مِنْها فَما يَكُونُ لَكَ أَنْ تَتَكَبَّرَ فِيها . . . ) * اعراف : 13 .
استكبار آنست كه اظهار بزرگى و تكبّر كند با آنكه اهلش نيست * ( أَبى وَاسْتَكْبَرَ وَكانَ مِنَ الْكافِرِينَ ) * بقره : 34 . و آيات قرآن همه در اين زمينه است .
متكبر :
از اسماء حسنى است * ( السَّلامُ الْمُؤْمِنُ الْمُهَيْمِنُ الْعَزِيزُ الْجَبَّارُ الْمُتَكَبِّرُ ) * حشر : 23 . و آن بمعنى صاحب كبرياء و صاحب عظمت است چنان كه زمخشرى گفته : « البليغ الكبرياء و العظمة » در اقرب الموارد ميگويد :
« تكبّر الرّجل : كان ذا كبرياء » در الميزان آمده : متكبّر آنست كه متلبّس بكبرياء و در آن ظاهر باشد . اين صفت در خداوند صادق است زيرا كبرياء و عظمت حقيقى از آن اوست .
كُبّار :
( بضمّ كاف ) مبالغهء كبير است * ( وَمَكَرُوا مَكْراً كُبَّاراً ) * نوح :
22 . حيله كردند حيلهء بسيار بزرگ .
آن با تشديد و تخفيف هر دو خوانده شده است .
كبائر 1 - * ( إِنْ تَجْتَنِبُوا كَبائِرَ ما تُنْهَوْنَ عَنْه نُكَفِّرْ عَنْكُمْ سَيِّئاتِكُمْ وَنُدْخِلْكُمْ مُدْخَلًا كَرِيماً ) * نساء : 31 .
2 - * ( وَالَّذِينَ يَجْتَنِبُونَ كَبائِرَ الإِثْمِ وَالْفَواحِشَ وَإِذا ما غَضِبُوا هُمْ يَغْفِرُونَ ) *