* ( غَنِيٌّ حَمِيدٌ ) * بقره : 267 . بدانيد خدا بىنياز پسنديده است غنّى از اسماء حسنى است و آن جمعا بيست بار در قرآن مجيد به كار رفته هجده بار دربارهء خداوند و دو بار دربارهء بشر .
* ( وَمَنْ كانَ غَنِيًّا فَلْيَسْتَعْفِفْ ) * نساء : 6 .
* ( إِنْ يَكُنْ غَنِيًّا أَوْ فَقِيراً فَا لله أَوْلى بِهِما ) * نساء : 135 .
و آن چون دربارهء خداوند به كار رود مقصود مطلق بىنيازى است و چون وصف بشر آيد بىنيازى و كفايت بالنسبة است . اينكه به چند آيه توجّه كنيم :
1 - * ( فَجَعَلْناها حَصِيداً كَأَنْ لَمْ تَغْنَ بِالأَمْسِ يونس : 24 . يعنى آن را درو شده گردانديم گوئى ديروز اصلا نبوده راغب گفته : « غنى فى مكان » آنگاه گويند كه چيزى در محلى زياد بماند و بىنياز باشد . لذا ترجمهء صحيح « لم تغن » وجود نداشتن است چنان كه طبرسى نيز چنان فرموده است . ايضا آيهء * ( فَأَصْبَحُوا فِي دِيارِهِمْ جاثِمِينَ . ) *
* ( كَأَنْ لَمْ يَغْنَوْا فِيها . . . ) * هود : 67 و 68 . يعنى در خانه هايشان افتادند و مردند گوئى در آن خانه ها نبودهاند و زندگى نكردهاند در اقرب الموارد آمده : غنى بالمكان : اقام به - غنى فلان : عاش » .
لا يُغْنى 2 - * ( وَما يَتَّبِعُ أَكْثَرُهُمْ إِلَّا ظَنًّا إِنَّ الظَّنَّ لا يُغْنِي مِنَ الْحَقِّ شَيْئاً ) * يونس : 36 . ايضا آيهء 28 از سورهء نجم . مراد از « الحقّ » بقرينهء « الظنّ » علم است يعنى : بيشتر آن مردم پيروى نميكنند مگر از ظنّ و ظنّ از علم ابدا كفايت نميكند . يعنى بجاى تحصيل علم نميشود به گمان اكتفا كرد اين مردم كه روى حسن ظنّ باسلافشان و روى گمان باينكه بتان شفيعاند آنها را عبادت ميكنند پيش خدا معذور نيستند و بايد به عمل خود تحصيل علم كنند و آنگاه خواهند دانست كه بت پرستيدن غلط و بىمدرك است .
بزرگان بتپرستان دانسته و از روى علم از قبول حق امتناع ميكردند لذا * ( « ما يَتَّبِعُ أَكْثَرُهُمْ » ) * آمده . يعنى
قاموس قرآن ( فارسي ) — صفحة 126
مساهمون: سيد علي اكبر قرشي
ص١٢٦