انعام : 1 . شايد مراد از يعدلون عدول باشد يعنى آنان كه بخدايشان كفر ورزيدهاند از حق عدول ميكنند و شايد * ( « بِرَبِّهِمْ » ) * مفعول * ( يَعْدِلُونَ ) * باشد يعنى بخدايشان مثل و نظير قائل ميشوند ايضا * ( « فَلا تَتَّبِعُوا الْهَوى أَنْ تَعْدِلُوا » ) * نساء :
135 . ممكن است از عدول يا از عدل باشد يعنى تابع هواى نفس نشويد تا از حق عدول و ميل كنيد ، يا تابع هواى نفس نشويد تا عدالت كنيد در مجمع از فرّاء نقل كرده :
اين مثل آنست كه گويند : « لا تتّبع هواك لترضى ربّك » .
* ( « وَمِمَّنْ خَلَقْنا أُمَّةٌ يَهْدُونَ بِالْحَقِّ وَبِه يَعْدِلُونَ » ) * اعراف : 181 .
اين آيه نظير آيهء 159 . همين سوره است كه گويد : * ( « وَمِنْ قَوْمِ مُوسى أُمَّةٌ يَهْدُونَ بِالْحَقِّ وَبِه يَعْدِلُونَ » ) * . « با » در هر دو آيه در « بالحقّ » و « به » براى آلت است يعنى مردم را بوسيله حق هدايت ميكنند و بوسيلهء حق ميان مردم عدالت ميكنند « يهدون النّاس بالحقّ و بالحقّ يعدلون بينهم » و شايد بمعنى ملابست باشد يعنى در حالى كه بر حقاند هدايت و عدالت ميكنند .
مراد از آيهء دوم قوم موسى و از آيهء اول با ملاحظهء ما قبل و ما بعد آن مردم اسلام است ولى همهء قوم موسى و مردم اسلام اين چنين نيستند بلكه از هر يك امّتى است . به نظر ميايد مراد از آن در قوم موسى پيامبران و اوصياء بعد از موسى است . و در اسلام هم بائمّهء طاهرين عليهم السلام تطبيق مىشود .
در تفسير عياشى از حمران از امام باقر عليه السّلام نقل شده كه دربارهء آيه فرمودند : « هم الائمّة » و محمد بن عجلان از آنحضرت نقل نموده كه فرمود : « نحن هم » در مجمع فرموده از ابى جعفر و ابى عبد اللَّه عليهما السلام نقل شده كه فرمودهاند : « نحن هم » .
در الميزان از كافى از عبد اللَّه بن سنان از امام صادق عليه السّلام نقل شده كه فرمود : « هم الائمّة » .
ايضا در تفسير عياشى از ابن صهبان بكرى نقل شده كه از امير المؤمنين عليه السّلام
قاموس قرآن ( فارسي ) — صفحة 302
مساهمون: سيد علي اكبر قرشي
ص٣٠٢