جِمالة * ( إِنَّها تَرْمِي بِشَرَرٍ كَالْقَصْرِ كَأَنَّه جِمالَتٌ صُفْرٌ ) * مرسلات : 32 صفر جمع اصفر است ( اقرب الموارد ) جمالة جمع جمل . معنى آيه :
آن آتش شراره هائى ميافكند چون بنائى بلند كه گوئى شتران زرد گون است .
گويا شراره در بزرگى بقصر و در رنگ بشتر تشبيه شده است .
قصر را بمعنى درخت بزرگ و جمالة را جمع جمل به معناى ريسمان كشتى نيز گفتهاند و اللَّه العالم .
جمله :
اجزاء جمع شده .
در اقرب الموارد هست « الجملة :
جماعة الشّىء » * ( لَوْ لا نُزِّلَ عَلَيْه الْقُرْآنُ جُمْلَةً واحِدَةً ) * فرقان : 32 چرا قرآن همه يك بار به او نازل نشده ؟
راغب معتقد است كه جمال بمعنى زيبائى بسيار است و كثرت در جمله بدان اعتبار مىباشد .
جمال :
زيبائى كثير . ( مفردات ) طبرسى خوش منظرى و زينت گفته است * ( وَلَكُمْ فِيها جَمالٌ حِينَ تُرِيحُونَ وَحِينَ تَسْرَحُونَ ) * نحل : 6 شما را در چهار پايان آنگاه كه از چراگاه بر ميگردانيد و آنگاه كه بچراگاه ميفرستيد زيبائى و خوشمنظرى هست .
جميل و جمال ( بر وزن غلام و جمّال ( بر وزن طلَّاب ) براى مزيد زيبائى است ( مفردات ) * ( . . . ) *
* ( فَصَبْرٌ جَمِيلٌ . . . ) * يوسف : 18 خويشتن دارى نيكوست * ( فَاصْبِرْ صَبْراً جَمِيلًا ) * معارج : 5 صبر كن صبرى نيكو .
جمّ :
كثير . بسيار ( مجمع البيان - اقرب ) * ( وَتَأْكُلُونَ التُّراثَ أَكْلًا لَمًّا وَتُحِبُّونَ الْمالَ حُبًّا جَمًّا ) * فجر : 20 لمّ بمعنى جمع كردن و جمع شده هر دو آمده است چنان كه جمّ نيز چنين است ولى در آيهء شريفه صفت مراد است نه مصدر يعنى :
ميراث را يك جا ميخوريد ( اكلى كه شامل نصيب خود و ديگران است ) و مال را بسيار دوست ميداريد .
در نهج البلاغه هست كه بكميل فرمود « انّ هيهنا لعلما جمّا . . .