ظاهر آيه آنست كه مراد از « اوّلين » امّتهاى گذشته و مراد از « آخرين » امّت اسلام است و آنچه گفتهاند :
اولين ، اوائل امّت اسلام و « آخرين » اواخر آن است از ظاهر آيه بدست نميايد .
على هذا اين سئوال پيش ميايد كه اين مقرّبون كيستند و چرا از امتهاى گذشته زياد و در اين امت تعداد آنها كم است ؟
به نظر ميايد : مراد از سابقون پيامبران و اوصياء و ائمهء اطهار و شهيدان و بندگان خاصّ خدا باشند كه طبقهء ممتازاند . از « ثلَّة » و « قليل » نبايد فكر كرد كه مثلا صد نفر از گذشتگان و بيست نفر از آخريناند و شايد اين ثلَّة و قليل از ميلياردها نفر تشكيل گردند منتهى عده آنها از گذشتگان بيشتر از آيندگان است .
در تفسير صافى از كافى از امام صادق عليه السّلام نقل است كه مراد از سابقون ، پيامبران و خواص عباد اللَّهاند . و در تفسير برهان نيز چند حديث در همين مضمون است و چون پيامبران و اوصياء از امّتهاى گذشته زياد بودهاند لذا * ( ثُلَّةٌ مِنَ الأَوَّلِينَ وَقَلِيلٌ مِنَ الآخِرِينَ ) * فرموده است .
نا گفته نماند : مدّت امّتهاى گذشته محدود بود و امّت اسلامى تا قيامت ادامه دارد ، : بدين حساب امّت اسلامى از اصحاب ميمنه بيشتر از امتهاى ديگر خواهد بود على هذا * ( ثُلَّةٌ مِنَ الأَوَّلِينَ وَثُلَّةٌ مِنَ الآخِرِينَ ) * در خصوص اصحاب يمين در اسلام نسبت به مقرّبين در امّتهاى گذشته بالعكس مىباشد .
ثمد :
ثمود يكى از قبائل عرب ما قبل تاريخ است كه در محلَّى بنام وادى القرى ما بين حجاز و شام سكونت داشتند ( الميزان ج 10 ص 329 - دائرة المعارف وجدى مادّهء عرب ) كلمهء ثمود بتأويل شخص منصرف و بتأويل قبيله غير منصرف است ( اقرب الموارد ) گويند آن كلمهء عجمى و گويند عربى است و علت عدم صرف اسم قبيله