اسلام ، اساس هر عمل را ، « نيت » تشكيل مىدهد ، آن هم « نيت خالص » .
اسلام قبل از هر چيز پرونده نيت را مورد بررسى قرار مىدهد ، و لذا در حديث معروفى از پيغمبر اكرم ص آمده است كه :
انما الاعمال بالنيات ، و لكل امرء ما نوى :
« هر عملى بستگى به نيت او دارد ، و بهره هر كس مطابق نيتى است كه در عمل دارد » .
و در ذيل اين حديث آمده است : آن كس كه براى خدا جهاد كند اجرش بر خداوند بزرگ است ، و كسى كه براى متاع دنيا پيكار كند ، يا حتى نيت به دست آوردن « عقال » ( طناب كوچكى كه پاى شتر را با آن مىبندند ) كرده باشد بهره اش فقط همان است » ( 1 ) .
اينها همه به خاطر آن است كه « نيت » هميشه به عمل شكل مىدهد ، آن كس كه براى خدا كارى انجام مىدهد ، شالوده آن را محكم مىكند ، و تمام تلاش او اين است كه مردم از آن بهره بيشتر گيرند ، ولى كسى كه براى تظاهر و رياكارى عملى انجام مىدهد ، تنها به ظاهر و زرق و برق آن مىپردازد ، بى آنكه به عمق و باطن و شالوده و بهره گيرى نيازمندان اهميت دهد .
جامعه اى كه به رياكارى عادت كند ، نه فقط از خدا و اخلاق حسنه و ملكات فاضله دور مىشود ، بلكه تمام برنامههاى اجتماعى او از محتوا تهى مىگردد ، و در يك مشت ظواهر فاقد معنى خلاصه مىشود ، و چه دردناك است سرنوشت چنين انسان ، و چنين جامعه اى ؟ ! روايات در مذمت « ريا » بسيار زياد است ، تا آنجا كه آن را نوعى شرك ناميدهاند ، و ما در اينجا به ذكر سه روايت تكان دهنده قناعت مىكنيم :
1 - در حديث از پيغمبر اكرم ص آمده است :
سياتى على الناس
هامش
( 1 ) « وسائل الشيعه » جلد اول صفحه 35 ( ابواب مقدمه العبادات باب 5 حديث 10 ) .