فرمود « ما انسان را در درد و رنج آفريديم » هم زندگى او توأم با رنج است و هم اطاعت فرمان پروردگار توأم با مشكلات مىباشد .
در سخنى از امير مؤمنان على ع مىخوانيم :
ان الجنة حفت بالمكاره و ان النار حفت بالشهوات :
« بهشت در ميان ناملائمات پيچيده شده و دوزخ در لابلاى شهوات » ( 1 ) .
در اينجا به چند نكته بايد توجه داشت :
1 - منظور از « * ( فَكُّ رَقَبَةٍ ) * » ظاهرا همان آزاد كردن بردگان و بندگان است .
در حديثى آمده است كه مردى اعرابى خدمت پيامبر ص آمده و عرض كرد اى رسول خدا ! عملى به من تعليم كن كه مرا داخل بهشت كند ، فرمود :
ان كنت اقصرت الخطبه لقد عرضت المسالة : « اگر چه سخن كوتاهى گفتى ، اما مطلب بزرگى سؤال كردى » ( يا اينكه گرچه سخن كوتاهى گفتى اما مقصود خود را به خوبى بيان كردى ) سپس افزود : اعتق النسمة و فك الرقبة : « بردگان را آزاد كن و گردنها را ( از طوق بردگى ) بگشا » .
راوى سؤال مىكند مگر اين دو يكى نيست ؟
فرمود : نه ، منظورم از اول اين است كه مستقلا برده اى را آزاد كنى ، و در دوم اينكه كمك به پرداخت قيمت آن نما تا آزاد شود .
سپس افزود :
و الفىء على ذى الرحم الظالم ، فان لم يكن ذلك فاطعم الجائع ، واسق الظمان ، و امر بالمعروف ، و انه عن المنكر ، فان لم تطق ذلك فكف لسانك الا من الخير
: « نسبت به خويشاوندانى كه به تو ستم كرده و از تو بريدهاند باز گرد ( و به آنها نيكى كن ) و اگر چنين كارى ممكن نشود
هامش
( 1 ) « نهج البلاغه » خطبه 176 .