در اينكه منظور از « عقبه » در اينجا چيست آيات بعد آن را تفسير مىكند .
مىفرمايد : « تو نمىدانى آن گردنه چيست » ؟ ( * ( وَما أَدْراكَ مَا الْعَقَبَةُ ) * ) .
« آزاد كردن برده است » ( * ( فَكُّ رَقَبَةٍ ) * ) .
« يا اطعام كردن در روز گرسنگى » ( * ( أَوْ إِطْعامٌ فِي يَوْمٍ ذِي مَسْغَبَةٍ ) * ) .
« يتيمى از خويشاوندان را » ( * ( يَتِيماً ذا مَقْرَبَةٍ ) * ) .
« يا مستمندى به خاك افتاده را » ( * ( أَوْ مِسْكِيناً ذا مَتْرَبَةٍ ) * ) .
به اين ترتيب اين گردنه صعب العبور را كه انسانهاى ناسپاس هرگز خود را براى گذشتن از آن آماده نكردهاند ، مجموعه اى است از اعمال خير كه عمدتا بر محور خدمت به خلق و كمك به ضعيفان و ناتوانها دور مىزند ، و نيز مجموعه اى از عقائد صحيح و خالص است كه در آيات بعد به آن اشاره شده .
و به راستى گذشتن از اين گردنه با توجه به علاقه شديدى كه غالب مردم به مال و ثروت دارند كار آسانى نيست .
اسلام و ايمان با ادعا و گفتار حاصل نمىشود ، بلكه در برابر هر فرد مسلمان و مؤمن گردنههاى صعب العبورى است كه بايد از آنها ، يكى بعد از ديگرى .
الأمثل في تفسير كتاب الله المنزل ( تفسير نمونه ) ( فارسي ) — صفحة 27
مساهمون: الشيخ ناصر مكارم الشيرازي
ص٢٧