مشو « ( كهف - 28 ) .
تمام پيروزيهايى كه نصيب پيامبر و مسلمانان نخستين شد در سايه همين صبر و استقامت بود ، و امروز نيز بدون آن غلبه بر دشمنان فراوان و مشكلات زياد ممكن نيست .
در دستور دوم مىفرمايد : « و براى گناهت استغفار كن » ( و استغفر لذنبك ) .
مسلم است پيامبر بخاطر مقام عصمت مرتكب گناهى نمىشد ، ولى چنان كه گفتهايم اين گونه تعبيرات در قرآن مجيد در مورد پيغمبر اسلام ص و ساير انبياء ع اشاره به گناهان نسبى است ، چرا كه گاهى اعمالى كه در مورد افراد عادى عبادت و حسنات است در مورد انبياى بزرگ گناه محسوب مىشود چرا كه « حسنات الأبرار سيئات المقربين » .
يك لحظه غفلت و حتى يك ترك اولى در مورد آنها سزاوار نيست ، و به خاطر مقام و الا و سطح عالى معرفتشان بايد از همه اين امور بر كنار باشند و هر گاه از آنها سر زند از آن استغفار مىكنند .
اما اين كه بعضى گفتهاند منظور گناهان امت است ، يا گناهانى كه ديگران در مورد پيامبر ص انجام دادند ، و يا استغفار در اينجا تعبدى است ، بعيد به نظر مىرسد .
در آخرين دستور مىفرمايد : « تسبيح و حمد پروردگارت را هر عصر و صبح بجا آور » ( * ( وَسَبِّحْ بِحَمْدِ رَبِّكَ بِالْعَشِيِّ وَالإِبْكارِ ) * ) .
« عشى » به معنى بعد از ظهر تا قبل از غروب آفتاب است و « ابكار » بين الطلوعين را مىگويند .
ممكن است « عشى » و « ابكار » اشاره به دو وقت معين عصرگاهان و صبحگاهان باشد كه انسان آمادگى براى حمد و تسبيح الهى دارد ، چرا كه هنوز مشغول كار روزانه نشده ، و يا آن را به پايان رسانيده است .
الأمثل في تفسير كتاب الله المنزل ( تفسير نمونه ) ( فارسي ) — صفحة 134
مساهمون: الشيخ ناصر مكارم الشيرازي
ص١٣٤