اسلام نقل كرده كه فرمود : « ما فى السماوات موضع شبر الا و عليه ملك يصلى و يسبح :
« در تمام آسمانها حتى به اندازه يك وجب مكانى وجود ندارد مگر اينكه در آنجا فرشته اى است كه نماز مىخواند و تسبيح خدا مىگويد » ( 1 ) ! در نقل ديگرى همين معنى به اين صورت بيان شده :
ما فى السماء موضع قدم الا عليه ملك ساجد او قائم :
« در تمام آسمانها حتى به اندازه يك جاى پا وجود ندارد جز اينكه فرشته اى در آنجا در حال سجده يا قيام است » ! ( 2 ) و در نقل ديگرى از پيامبر گرامى اسلام چنين آمده است : روزى به دوستان كه در گردش نشسته بودند فرمود :
اطت السماء و حق لها ان تاط ! ليس فيها موضع قدم الا عليه ملك راكع او ساجد ، ثم قرأ * ( وَإِنَّا لَنَحْنُ الصَّافُّونَ وَإِنَّا لَنَحْنُ الْمُسَبِّحُونَ ) *
: « آسمان ( از سنگينى بار خود ) ناله كرد ، و حق دارد ناله كند ، چرا كه در آن به اندازه جاى پايى نيست مگر اينكه فرشته اى بر آن در حال ركوع يا سجود است ! سپس اين آيات را قرائت فرمود : * ( وَإِنَّا لَنَحْنُ الصَّافُّونَ . . . ) * ( 3 ) .
اين تعبيرهاى گوناگون كنايه لطيفى است از اينكه عالم هستى پر است از فرمانبرداران پروردگار و تسبيحكنندگان براى او .
سپس در چهار آيه اخير به يكى از عذرهاى ناموجه اين مشركان در ارتباط با همين مساله بتپرستى و مطالب ديگر اشاره كرده و پاسخ مىدهد ، مىفرمايد :
« آنها پيوسته مىگفتند . . . » ( * ( وَإِنْ كانُوا لَيَقُولُونَ ) * ) ( 4 ) .
هامش
( 1 و 2 ) تفسير « قرطبى » جلد 8 صفحه 5581 .
( 3 ) « در المنثور » ( طبق نقل الميزان جلد 17 صفحه 188 ) .
( 4 ) « ان » در اينجا مخففه از مثقله است در تقدير « و انهم كانوا ليقولون » بوده است .