« عاد » ديديم ، اكنون پاسخهاى نامعقول و موذيانه آن قوم را بررسى كنيم قرآن مىگويد : « آنها در پاسخ گفتند : زياد خود را خسته مكن ، براى ما هيچ تفاوت نمىكند چه موعظه و اندرز بدهى و چه ندهى ، در دل ما كمترين اثرى نخواهد گذارد » ! ( * ( قالُوا سَواءٌ عَلَيْنا أَ وَعَظْتَ أَمْ لَمْ تَكُنْ مِنَ الْواعِظِينَ ) * ) .
اما آنچه را تو به ما ايراد مىكنى جاى ايراد نيست « اين روش و اخلاق پيشينيان است » ( * ( إِنْ هذا إِلَّا خُلُقُ الأَوَّلِينَ ) * ) .
و بر خلاف گفته تو « ما هرگز مجازات نخواهيم شد ، نه در اين جهان و نه در جهان ديگر » ! ( * ( وَما نَحْنُ بِمُعَذَّبِينَ ) * ) .
« خلق » ( به ضم خ و ل ) به معنى عادت و روش و اخلاق است ، زيرا اين كلمه به صورت مفرد و به معنى خلق و خوى و عادت اخلاقى آمده است و در اين صورت اشاره به اعمالى است كه آنها مرتكب مىشدند مانند بت پرستى و ساختن قصرهاى محكم و زيبا و خودنمايى از طريق ساختن برجها بر نقاط مرتفع و همچنين خشونت در مجازات و كيفر ، يعنى آنچه را ما انجام مىدهيم همانست كه پيشينيان ما انجام مىدادند و مطلب قابل ايرادى نمىتواند باشد .
بعضى آن را به معنى دروغ و كذب تفسير كردهاند يعنى سخنان تو در باره خدا و قيامت سخنان دروغينى است كه از قبل نيز گفته شده ( اما اين در صورتى است كه خلق ( بر وزن حلق ) بخوانيم ولى قرائت مشهور چنين نيست ) .
و به دنبال اين سخن ، قرآن سرنوشت دردناك اين قوم را چنين بيان مىكند :
« آنها هود را تكذيب كردند ، ما هم نابودشان كرديم » ( * ( فَكَذَّبُوه فَأَهْلَكْناهُمْ ) * ) .
و در پايان اين ماجرا همان دو جمله پر محتواى عبرتانگيزى را مىگويد
الأمثل في تفسير كتاب الله المنزل ( تفسير نمونه ) ( فارسي ) — صفحة 300
مساهمون: الشيخ ناصر مكارم الشيرازي
ص٣٠٠