2 - اين وعده الهى از آن كيست ؟
در آيه خوانديم خدا وعده حكومت روى زمين و تمكين دين و آئين و امنيت كامل را به گروهى كه ايمان دارند و اعمالشان صالح است داده است اما در اينكه منظور از اين گروه از نظر مصداقى چه اشخاصى است ؟ باز در ميان مفسران گفتگو است :
بعضى آن را مخصوص صحابه پيامبر ص دانستهاند كه با پيروزى اسلام در عصر پيامبر ص صاحب حكومت در زمين شدند ( البته منظور از « ارض » تمام روى زمين نيست بلكه مفهومى است كه بر جزء و كل صدق مىكند ) .
بعضى ديگر اشاره به حكومت خلفاى چهار گانه نخستين .
و بعضى مفهوم آن را چنان وسيع دانستهاند كه اين وعده را شامل تمام مسلمانانى كه داراى اين صفتند مىدانند .
و گروهى آن را اشاره به حكومت مهدى ع مىدانند كه شرق و غرب جهان در زير لواى حكومتش قرار مىگيرد ، و آئين حق در همه جا نفوذ مىكند و ناامنى و خوف و جنگ از صفحه زمين بر چيده مىشود ، و عبادت خالى از شرك براى جهانيان تحقق مىيابد .
بدون شك آيه شامل مسلمانان نخستين مىشود و بدون شك حكومت مهدى ع كه طبق عقيده عموم مسلمانان اعم از شيعه و اهل تسنن سراسر روى زمين را پر از عدل و داد مىكند بعد از آنكه ظلم و جور همه جا را گرفته باشد مصداق كامل اين آيه است ، ولى با اين حال مانع از عموميت و گستردگى مفهوم آيه نخواهد بود .
نتيجه اينكه در هر عصر و زمان پايههاى ايمان و عمل صالح در ميان مسلمانان مستحكم شود ، آنها صاحب حكومتى ريشه دار و پر نفوذ خواهند شد .
و اينكه بعضى مىگويند : كلمه « ارض » مطلق است و تمام روى زمين را شامل مىشود و اين منحصرا مربوط به حكومت مهدى ( ارواحنا له الفداء ) است