روى گرداندن از چيزى گاهى به خاطر بىاعتنايى و قهر كردن و مانند آنست ، و گاهى به خاطر عفو و گذشت بزرگوارانه ، لذا در آيه فوق بلافاصله آن را با كلمه جميل ( زيبا ) توصيف مىكند تا معنى دوم را برساند .
در روايتى از امام على بن موسى الرضا ع مىخوانيم كه در تفسير اين آيه فرمود :
العفو من غير عتاب :
« منظور ، عفو كردن خالى از مؤاخذه و سرزنش است » ( 1 ) .
نظير اين حديث از امام زين العابدين ع نيز نقل شده است ( 2 ) .
آيه بعد - به طورى كه جمعى از مفسران گفتهاند - در واقع به منزله دليلى بر لزوم گذشت و عفو و صفح جميل است ، مىگويد : « پروردگار ، آفريننده و آگاه است » ( * ( إِنَّ رَبَّكَ هُوَ الْخَلَّاقُ الْعَلِيمُ ) * ) .
او مىداند كه همه مردم يكسان نيستند ، او از اسرار درون و طبايع و ميزان رشد فكرى و احساسات مختلف آنها با خبر است ، نبايد از همه آنها انتظار داشته باشى كه يكسان باشند بلكه بايد با روحيه عفو و گذشت با آنها برخورد كنى تا تدريجا تربيت شوند ، به راه حق آيند .
البته اين سخن به آن معنى نيست كه مردم در راه و روش خود و اعمالى كه انجام مىدهند مجبورند بلكه صرفا اشاره به يك دستور تربيتى است كه مربوط به تفاوت تفكر و استعدادها مىباشد .
ذكر اين نكته نيز لازم است كه بعضى تصور كردهاند ، اين دستور مخصوص دوران زندگى پيامبر ص در مكه بوده است ، و پس از آنكه به مدينه هجرت نمود و مسلمانان قدرت يافتند اين دستور نسخ شد و دستور جهاد جاى آن را گرفت .
ولى با توجه به اينكه اين دستور در سورههاى مدنى نيز آمده ( مانند سوره
هامش
( 1 و 2 ) تفسير نور الثقلين جلد 3 صفحه 27 .