شان نزول
بعضى از مفسران در شان نزول اين آيه از ابن عباس چنين نقل كردهاند :
جمعى از بزرگان يهود توطئه كردند و گفتند نزد محمد ص مىرويم شايد بتوانيم او را از آئين خود منحرف سازيم ، پس از اين تبانى ، نزد پيامبر ص آمدند و گفتند : ما دانشمندان و اشراف يهوديم و اگر ما از تو پيروى كنيم مطمئنا ساير يهوديان به ما اقتدا ميكنند ولى در ميان ما و جمعيتى ، نزاعى است ( در مورد يك قتل يا چيز ديگر ) اگر در اين نزاع به نفع ما داورى كنى ما به تو ايمان خواهيم آورد ، پيامبر ص از چنين قضاوتى ( كه عادلانه نبود ) خوددارى كرد و آيه فوق نازل شد ( 1 ) .
تفسير :
در اين آيه بار ديگر خداوند به پيامبر خود تاكيد مىكند كه در ميان اهل كتاب بر طبق حكم خداوند داورى كند و تسليم هوا و هوسهاى آنها نشود .
( * ( وَأَنِ احْكُمْ بَيْنَهُمْ بِما أَنْزَلَ اللَّه وَلا تَتَّبِعْ أَهْواءَهُمْ ) * ) .
تكرار اين دستور يا به خاطر مطالبى است كه در ذيل آيه آمده ، يا به خاطر آن است كه موضوع اين داورى با موضوع داورى آيات گذشته تفاوت داشته است ، در آيات پيش ، موضوع « زناى محصنه » بود و در اينجا موضوع ، « قتل يا نزاع ديگر » بوده است .
سپس به پيامبر ص هشدار ميدهد كه « اينها تبانى كردهاند تو را از آئين حق و عدالت منحرف سازند مراقب آنها باش » .
هامش
( 1 ) تفسير المنار جلد 6 صفحه 421 .