لفظ مهيمن بر آن اطلاق كرده و ميفرمايد : « ما اين كتاب آسمانى را به حق بر تو نازل كرديم در حالى كه كتب پيشين را تصديق كرده ( و نشانههاى آن ، بر آنچه در كتب پيشين آمده تطبيق مىكند ) و حافظ و نگاهبان آنها است » .
( * ( وَأَنْزَلْنا إِلَيْكَ الْكِتابَ بِالْحَقِّ مُصَدِّقاً لِما بَيْنَ يَدَيْه مِنَ الْكِتابِ وَمُهَيْمِناً عَلَيْه ) * ) .
اساسا تمام كتابهاى آسمانى ، در اصول مسائل هماهنگى دارند ، و هدف واحد يعنى تربيت و تكامل انسان را تعقيب ميكنند ، اگر چه در مسائل فرعى به مقتضاى قانون تكامل تدريجى با هم ، تفاوتهايى دارند ، و هر آئين تازه ، مرحله بالاترى را مىپيمايد ، و برنامه جامعترى دارد .
ذكر « * ( مُهَيْمِناً عَلَيْه ) * » بعد از « * ( مُصَدِّقاً لِما بَيْنَ يَدَيْه ) * » اشاره به همين حقيقت است يعنى اصول كتب پيشين را تصديق و در عين حال برنامه جامعترى پيشنهاد مىكند .
سپس دستور ميدهد كه چون چنين است طبق احكامى كه بر تو نازل شده است در ميان آنها داورى كن .
( * ( فَاحْكُمْ بَيْنَهُمْ بِما أَنْزَلَ اللَّه ) * ) .
اين جمله با « فاء تفريع » ذكر شده و نتيجه جامعيت احكام اسلام نسبت به احكام آئينهاى پيشين است ، اين دستور منافاتى با آنچه در آيات قبل گذشت كه پيامبر ص مخير بين داورى كردن ميان آنها و يا رها كردن آنان به حال خود مىنمود ، ندارد زيرا اين آيه ميگويد : چنانچه خواستى ميان اهل كتاب داورى كنى بر طبق احكام قرآن داورى كن .
بعد اضافه مىكند از هوا و هوسهاى آنها كه مايلند احكام الهى را بر اميال و هوسهاى خود تطبيق دهند پيروى مكن و از آنچه به حق بر تو نازل شده است روى مگردان .
( * ( وَلا تَتَّبِعْ أَهْواءَهُمْ عَمَّا جاءَكَ مِنَ الْحَقِّ ) * ) .
الأمثل في تفسير كتاب الله المنزل ( تفسير نمونه ) ( فارسي ) — صفحة 401
مساهمون: الشيخ ناصر مكارم الشيرازي
ص٤٠١